عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )
89
مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى
چندى در خانقاهى كه وزير دانشمند رشيد الدّين فضل اللّه همداني در ربع رشيدى در محلهء وليان كوه بنا نهاده بود گذرانده است وگزارش خود بر منازل السّائرين را در همين زمان به پايان برده است . اين اشاره ، آخرين سطور همين گزارش در چاپ سنگى آن است ، در پايان اين نسخه چنين آمده است : وقع الفراغ من تسويده يوم الاثنين العشرين من شهر اللّه الأصب رجب المرجّب لسنة احدى وثلثين وسبعمائة على يد الفقير الرزّاق بن أبي الغنائم ابن احمد القاساني أحسن اللّه عاقبته وختم بالخير خاتمته في الخانقاه المبارك من جملة أبواب البرّ المبنية بالرّبع الرّشيدى . . . « 1 » . اگر به آنچه در پايان اين نسخه آمده است بتوان اعتماد كرد بدون شك سفر به تبريز نيز در شمار سفرهاى كاشاني قرار مىگيرد . به نظر اين بنده ، هر چند تصحيفات بسيار موجود در اين چاپ كه در همين سطور هم در قالب ضبط غلط نام عبد الرزّاق نمود پيدا كرده است نمىتواند اعتبار مضمون آن عبارات را نفى كند امّا باز در صورتي مىتوان اين سطور را بعنوان سند آن سفر مورد استناد قرار داد كه در نسخه أصل مؤلّف ويا نسخهاى قابل اعتماد ، چنين عبارتى ضبط شده باشد ، لكن به نوشتهء مصحّح محترم همين كتاب ، اين عبارت در نسخ خطى ششگانهاى كه ايشان در دست داشتهاند به چشم نمىآيد « 2 » . بهر روى چنانچه نسخه أصل مؤلّف بدست آيد اين ترديد از ميان خواهد رفت « 3 » . از اين ترديد كه بگذريم كاشاني بدون شك چهار سفر ديگر داشته است . يكى از اين سفرها ، سفري است كه به سلطانيه داشته است ودر همين سفر زمينهء مكاتبهء ارزشمند أو با علاء الدّوله سمنانى كه در حقيقت تنها منبع ترديد ناپذير اطلاعات ما درباره اوست فرآهم شد . سلطانيه كه بعد از درگذشت سلطان أولجايتو وأبو سعيد بهادر خان از اهميّت افتاد وبوسيلهء أمير تيمور نيز بقاياى آن يكسره نابود شد ، در سالهاى پايانى عمر كاشاني
--> ( 1 ) . بنگريد : شرح منازل السّائرين ( چاپ سنگى ) ص 272 . ( 2 ) . بنگريد : مقدمه أستاذ محسن بيدارفر بر چاپ منقّح شرح منازل السّائرين ص 36 . ( 3 ) . به گفتهء فقيه رجالي بزرگ معاصر حضرت آية اللّه آقاى شبيرى زنجانى وبه روايت حضرت علامه أستاذ آشتيانى اين نسخه در يكى از روستاهاى كاشان موجود است . بنگريد : مقدمهء ايشان بر شرح فصوص الحكم قيصرى ص 5 .