- آن چنان كه پيش از اين ديديم - شيخ خرقه أو نور الدّين عبد الصمد از تلاميذ نجيب الدّين علي بن بزغش است ويكى از مشايخ صحبت أو نيز فرزند همين نجيب الدّين مىباشد ، وچون فرغانى نيز مانند همين دو در شمار أصحاب نجيب الدين قرار داشته است « 1 » مىتوان احتمال داد كه كاشاني صحبت أو را نيز غنيمت داشته است . بديهي است كه تنها در صورتي اين احتمال نشانى از واقع خواهد داشت كه فرغانى در سال 673 ه . ق تا 678 ه . ق شيراز را مأواى خود نهاده باشد . چه مىدانيم كه پيش از سال 673 ه . ق - كه قونوى در آن روى در تيره تراب نمود - فرغانى سألها در محضر أو بوده است ودر ديار مصر وشام وروم حاصل إفادات أو در شرح تائيه را بتعليق مىكشيده است « 2 » وباز مىدانيم كه ديگر شيخ فرغانى يعنى نجيب الدين على بسال 678 ه . ق يعنى پنج سال پس از قونوى در شيراز بدرود حيات گفته است . حال چنانچه فرغانى ابتدأ محضر قونوى را دريافته باشد وپس از آن به حلقهء مريدان نجيب الدّين على در آمده باشد ، بناگزير حدّ أقل پس از سال 673 ه . ق وپيش از سال 678 ه . ق در شيراز بوده است ، وبنا بر اين مىتوان احتمال داد كه كاشاني بواسطهء أو واز طريق قونوى آراء شيخ أكبر را دريافته باشد . امّا چنانچه فرغانى ابتدأ نجيب الدّين وپس از أو قونوى دريافته باشد بسيار بعيد مىنمايد كه كاشاني را در جمع مستفيدان خود داشته باشد . توضيح اين نكته را از زبان خود فرغانى بشنويم : « . . . اين فقير ضعيف بعد از مفارقت خدمت وصحبت شيخ نجيب الدين - قدّس اللّه تعالى سرّه - از خدمت مولانا وسيّدنا وشيخنا صدر الحق والدّين . . . محمّد بن إسحاق القونوي . . تربيت يافت » « 3 » . با اين توضيح نمىتوان فرغانى را أستاذ كاشاني دانست . بدين ترتيب مشكل كيستى استادى كه كاشاني از طريق أو به نحلهء محيي الدين پيوند مىخورد همچنان پابرجا مىماند . توجّه به اين نكته كه انديشهء أو أساسا

--> الدراري به اتمام رسانده باشد . امّا در صورت صحّت سخن مندرج در معجم المطبوعات العربية ، فرغانى حد أقل تا سال 730 ه . ق در بند حيات ظاهري بوده است . ( 1 ) . بنگريد : طرائق الحقائق ج 2 ص 311 . ( 2 ) . بنگريد : مقدّمهء قونوى بر مشارق الدراري ص 5 . ( 3 ) . بنگريد : نفحات الانس ص 561 .