عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

63

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

نبوده است « 1 » . پس از مغربى ، يكى از شاگردانش كه شيخ أبو القاسم على گرگانى نام داشت و « در وقت خود بىنظير بود ودر زمان خود بىعديل » « 2 » در سلسلهء مشايخي كه مقبول سهرورديان بودند قرار دارد وزان پس شيخ أبو بكر بن عبد اللّه نسّاج پديد مىآيد . « وى نيز از أصحاب شيخ أبو القاسم گرگانى است وبا أبو بكر دينورى نيز صحبت داشته » « 3 » . عبارتى كه در بارهء حكمت آفرينش آدمي ، در متون صوفيّه سخت پذيرش يافته جوابي است كه أو در پى سؤالي از حضرت حقّ باز يافت . « 4 » نساج بسال 487 ه . ق درگذشت « 5 » . پس از اينان وهم در اين سلسله يكى از نامورترين مردان صوفي قرار دارد كه بحقّ از جهاتى با بلندترين قلّه‌هاى وادى تصوّف همچون جنيد وابن عربى قابل مقايسه است . أو خواجة امام أحمد بن محمّد غزّالى برادر كهتر امام محمّد غزالى است كه در فاصلهء سالهاى 451 تا 454 وبه احتمال زياد در طابران طوس بزاد . احمد در ابتداى ورود به وادى سلوك ، « طريق عزلت » وخلوت را برگزيد ولى سرانجام به طريق « عشق » گرائيد واثر بىبديل وارزندهء سوانح را پديد آورد . از دوران وچگونگى تحصيلات فقهى وديگر علوم رسمي احمد - برخلاف اطلاعات كاملى كه در بارهء برادر مهترش بدست است - آگاهى چندانى نداريم ، امّا با توجّه به اينكه در سالهاى خلوت‌گزينى وانزواى برادرش از مدرسهء نظاميه - 488 تا 498 ه . ق - أو عهده دار سمت استادى در اين مركز بزرگ علمي شد ، مىتوان به مقام بلندش در علوم رسمي آن روزگار ، وبه پذيرشى كه در ميان دانشوران بعنوان فقيهى بزرگ داشت ، واقف شد . غزالى سفرهاى بسيار نمود واز حضور أو در شهرهائى همچون آمد وبغداد وهمدان وأصفهان وتبريز ومراغه وقزوين خبر داده‌اند . أو همچنين به سماع علاقمند بود ودر شمار « شاهد بازانش » دانسته‌اند . از أركان جهانبينى

--> ( 1 ) . بنگريد : الرسالة القشيريه ص 115 . ( 2 ) . بنگريد : همان ص 307 . نيز بنگريد : كشف المحجوب ص 211 . ( 3 ) . بنگريد : نفحات الانس ص 370 . ( 4 ) . بنگريد : همان . ( 5 ) . بنگريد : طرائق الحقائق ج 2 ص 564 .