كه « از طبقهء أولى است ، كنيت أو أبو الحسن است » « 1 » . « اوّل كسى كه در بغداد سخن حقايق وتوحيد گفت أو بود » « 2 » كه در ابتداى أحوال به دكان مىنشست ودر اثر دعاى حبيب راعى ومعروف كرخى به تصوّف گرائيد « 3 » . از أو تفاسيرى عميق واثر بخش در بارهء بعضي از اصطلاحات صوفيانه بجاى مانده است « 4 » وبه گفته خودش « برى اى از بريان بر من آمد وسؤال كرد كي حيا جه باشد ؟ جواب دادم ، آن برى آب گشت ! » « 5 » . قشيرى أو را در ورع وعلوم توحيد يگانه زمان مىداند « 6 » . سرى در بامداد سه شنبه سوم رمضان سال 253 ه ق رحلت كرد « 7 » . در اين سلسله پس از سرى ، طاوس العلماء أبو القاسم جنيد بن محمد قرار دارد كه أو را سيّد الطّائفه وشيخ المشايخ عالم « 8 » خوانده‌اند . در ابتدأ مذهب أصحاب حديث داشت وفقه را در محضر أبو ثور فرا گرفت « 9 » . خاندان جنيد نهاونديند وأو در همين شهر بزاد ودر بغداد درگذشت « 10 » . أو از صوفيانى است كه صاحب مقام تمكين بوده وشطحياتى كه از بعضي از مشايخ منقول است ، از أو شنيده نشده . « طريق أو طريق صحو است » « 11 » ودويست پير را خدمت كرده است « 12 » . براي نخستين مرتبه در مسير تصوّف ، مبحث معرفت در آراء أو مرتبه‌اى برجسته يافت . « 13 » جنيد از معدود مشايخي است كه تصوّف را احياء كردند وبدان كمال بخشيدند . اين جهت ، بعلاوة جهاتى ديگر نظير مديريّت أو در راهبرى صوفيان ،

--> ( 1 ) . بنگريد : نفحات الانس ص 53 . ( 2 ) . بنگريد : تذكرة الأولياء ج 1 ص 275 . ( 3 ) . بنگريد : همان ص 275 . الرّسالة القشيريه ص 43 . كشف المحجوب ص 137 . ( 4 ) . بنگريد : تذكرة الأولياء ج 1 ص 281 . ( 5 ) . بنگريد : همان ص 276 . ( 6 ) . بنگريد : الرسالة القشيريه ص 43 . ( 7 ) . بنگريد : نفحات الانس ص 53 . تفصيل زندگى أو را بنگريد به : متصوّفه بغداد ص 159 . الاعلام ج 3 ص 129 . حلية الأولياء ج 10 ص 116 . روضات الجنات ج 4 ص 28 . ريحانة الأدب ج 3 ص 23 . طبقات الصوفية ص 96 . طبقات الكبرى ج 1 ص 63 . مرآت الادوار ص 130 . ( 8 ) . بنگريد : تذكرة الأولياء ج 2 ص 5 . ( 9 ) . بنگريد : حلية الأولياء ج 10 ص 255 . الرسالة القشيريه ص 71 . ( 10 ) . بنگريد : الرسالة القشيريه ص 70 . ( 11 ) . بنگريد : تذكرة الأولياء ج 1 ص 5 . ( 12 ) . بنگريد : همان ص 8 . ( 13 ) . تصوّف اسلامى ص 23 .