شيخ الرّئيس ابن سينا و . . . كه پس از تحصيل علوم رسمي از آن روى گردانيده‌اند قرار مىدهد وبه سطور آغازين كتاب اصطلاحات صوفيهء أو استناد مىكند « 1 » . جامى أو را « جامع ميان علوم ظاهري وباطني » مىداند « 2 » وصاحب روضات الجنّات با لقب « العالم » از أو ياد مىكند « 3 » . اين مطلب را در سخن متأخرانى همچون مدرس تبريزى « 4 » وخير الدين زركلى « 5 » نيز مىبينيم . امّا أو اين علوم را در كجا واز محضر كدامين اساتيد فراگرفته است ؟ دريغ كه پاسخى براي اين پرسش نيز در دست نداريم . نه خود أو ونه ديگران كوچك‌ترين اشاره‌اى به استادانى كه اين علوم را از آنان بياموخت نكرده‌اند . نيز نمىدانيم كه كاشاني در كدامين شهر زانوى تتلمذ بر زمين نهاده وچه متونى را در مسير دانش آموزيش فراگرفته است . در آثار كاشاني جز از كتب ويژه صوفيان كه جاى جاى مورد استناد واشاره قرار گرفته است ، به نام هيچ يك از كتب پديد آمده در ديگر حوزه‌هاى تمدّن اسلامى برخورد نمىكنيم . تنها كتاب غير صوفيانه‌اى كه بقرينهء نقل حرف بحرف سه قسمت از آن در لطائف الأعلام ، مىتوان به تحصيل آن - وشايد هم در ساليان آموختن معقولات وعلم إلهي - يقين حاصل كرد شرح محقق طوسي بر الإشارات والتنبيهات شيخ الرئيس ابن سينا است . شايد أو كتب درسى متداول در آن زمان از قبيل النهاية شيخ الطّائفه وعدّة الأصول از همو والذّريعة سيّد مرتضى ونيز التجويز والمستصفاى غزالى را كه در مباحث فقه وأصول فقه دستگرد حوزه‌هاى شيعي وسنّى بوده‌اند به درس فراگرفته باشد ، چه در آن ساليان هنوز متون درسى بعدى نظير تفسير قاضى بيضاوى ومواقف ايجى ومقاصد تفتازانى وشرايع الاسلام ومعارج الأصول محقق حلّى پديد نيامده وآثار تازه‌اى همچون تجريد الكلام محقّق طوسي نيز بعنوان متن مدرسى معرفى نشده بودند . البتّه اين سخن تنها احتمالي است كه بگواهى روش عمومى تحصيل علم در ميان دانش‌پژوهان آن زمان مطرح مىشود وبه حتميّت آن نمىتوان يقين داشت .

--> ( 1 ) . بنگريد : جامع الاسرار ومنبع الأنوار ص 498 . ( 2 ) . بنگريد : نفحات الانس ص 482 . ( 3 ) . بنگريد : روضات الجنات ج 4 ص 197 . ( 4 ) . بنگريد : ريحانة الأدب ج 5 ص 34 . ( 5 ) . بنگريد : الأعلام ج 3 ص 350 .