45 - نگاشته‌هاى آهنگين كاشاني ( تازى ) مىدانيم كه بهره‌اى بلند از آثاري كه بزبان فارسي پرداخته شده در دامنهء فرهنگ صوفيانه پديد آمده است ، وباز مىدانيم كه بسيارى از خانقاهيان گريزان از كاغذ وقلم ، سخن منظوم را بهترين پناهگاه خود يافتند تا هم به دامن نوشتار - كه بدان سخت بىرغبت بودند - نيفتند وهم آنچه كه در وجدها وسكرهاى روحيشان دست‌ياب كرده بودند را به يادگار نهند . از اين رو بسيارند ديده‌ورانى كه - همچون مولانا ، حافظ ، شيرين مغربى ، أوحد الدّين كرمانى ، ابن فارض و . . . - حجم آنچه كه بزبان شعر پرداختند بمراتب بيشتر از نوشته‌هاى منثورشان باشد . امّا در ميان همين خانقاهيان ، بسيارند مشايخي كه هم به نثر قلم مىزدند وهم به نظم . بدون ترديد ، در اين وادى نيز همچون ديگر وادىها شيخ أكبر بىرقيب است وبىنظير ، هر چند شعر أو را - جز از موارد نادرى همچون منظومهء بلند ترجمان الأشواق - نمىتوان در طبقهء شعر ممتاز صوفيانه نهاد ، امّا بسيارى آثار منثور ومنظوم أو ، چهرهء أو را بصورت پركارترين نويسنده وشاعر صوفي نمايش مىدهد . از جملهء اين مشايخ اثر ساز در هر دو زمينه ، كاشاني است كه بيشتر به نثر معمول وكمتر به زبان شعر آثاري فرآهم آورد . در صفحات پيشين اين كتابنامه من بنده از آثار منثور أو سخن داشتم ودر اينجا سر آن دارم كه بمعرفى نگاشته‌هاى آهنگين أو بپردازم . اين سخن كه كاشاني به شعر سخت علاقة داشته ، سخنى است درست ونگاهى به برخى از نگاشته‌هاى أو - همچون لطائف الأعلام وتشريقات كه جاى جاى اشعارى هم بزبان فارسي وهم بزبان عربى را در خود جاى داده - مثبت اين ادّعاست . امّا كاشاني خود چه مقدار از ذوق شاعرى بهره‌مند بوده وتوان أو بر پرداختن سخن منظوم تا چه حد بوده است ؟ واگر ديواني از ابيات أو پديد مىآمد ، چند بيت را در خود جاى مىداد ؟ پاسخ نخستين پرسش را بر أساس ابيات بدست آمدهء أو - كه در همين مجموعه بچاپ مىرسد - مىتوان يافت . امّا دوّمين سؤال ، سؤالي است كه نمىتوان جوابي برايش دست‌ياب كرد . چه تا آنجا كه اين بنده از خلال جستجويش بدست آورد تنها سه قصيدة وشش قطعه وپاره‌اى ابيات پراكنده از أو به جا