« فهذا حاصل المقال في الألفاظ الجارية على ألسن أهل البغى والضّلال . . . فليعلم أنّ تلك المزخرفات المسطورة لهذه الفرقة المقهورة ليست ناشئة إلّا من اتّباعهم الشّهوات النّفسانيّة واتّساعهم في الملتذّات الجسمانية وإلّا فأين التراب وربّ الأرباب وأين . . . والگيسو ( ؟ ) وهوية من ليس إلّا هو ، وعليهم ما عليهم ! . « 1 » پس از اين عبارات ، رساله بگونه‌اى ادامه مىيابد كه شناخت موضع مصنّف در برابر تصوّف را سخت مشكل مىسازد . چه هم در اين صفحات مدح تصوّف به چشم مىآيد وهم قدح آن ! . بهر حال گر چه اين رساله را به نام عبد الرزّاق خوانده‌اند ، امّا بدون شك در شمار ساخته‌هائى است كه تنها از بستر آثار أو برخاسته‌اند وجائى در « مجموعهء آثار كاشاني » ندارند . 15 - تحفة الاخوان في خصائص الفتيان در ميان آثار مشايخ صوفيه ، به گونه‌اى خاص از دستنوشته‌ها برمىخوريم كه در آن تنها به توضيح وگزارش يك آميزه - خواه آميزه‌هاى عقلي - روحي ، وخواه موضوعات اجتماعي وحياتي - پرداخته شده است . اين « تك‌نگاريهاى » - كه گاه‌گاه پيرامون شخصيت وسخنان مشايخ پيشين نيز فرآهم مىآمده‌اند - « 2 » در مقايسه با آثار اصلى صاحبان آنها خردتر مىنمايد وكم‌حجم‌تر . امّا از آنجا كه در اين رساله‌ها ، قلم نويسنده صرفا بسوى يك موضوع نشانه رفته وبه بررسى گوشه‌هاى مختلف آن موضوع پرداخته است ، بسيار ارزشمند مىنمايد ومفيد . در ميان آثار عارف كاشاني نيز به تك‌نگارىهائى أزين دست برمىخوريم . رساله‌هاى « قضا وقدر » و « سنهء سرمديه » أو ، هر كدام به توضيح زواياى اين دو مفهوم عقلي تصوّف پرداخته‌اند . رسالهء « تحفة الاخوان في خصائص الفتيان » - كه بنا بر آنچه گذشت در شمار تك‌نگاريهاى قرار مىگيرد - نيز به بررسى يكى از مفاهيم اجتماعي تصوّف - كه نشان‌دهندهء يكى از ريشه‌هاى نخستين آن نيز مىباشد - پرداخته است .

--> ( 1 ) . بنگريد : همان ص 4 A . ( 2 ) . بعنوان نمونه بنگريد : مفتاح اقفال الالهام الوحيد في شرح أحوال البسطامي أبي يزيد كه شيخ أكبر در آن به توضيح أحوال بسطامى پرداخت .