عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )
147
مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى
همان داروئى كه « هر مردهء جهالت كه بوى آن بمشام جان أو رسد حيات ابد يابد وبفوز أعظم پيروز شود » معرفى مىكند . تمامى اين رساله در توضيح اجزاء همين مثلث پديد آمده واز اين رو مصنّف پس از ذكر مقدّمهاى در قسم اوّل رساله در طىّ پنج تشريق به بيان حقيقت توحيد واقسام آن ، توحيد افعال ، توحيد أسماء ، توحيد صفات وسرانجام توحيد ذات مىپردازد . قسم دوم - كه به بررسى عدالت اختصاص دارد - مشتمل بر شش تشريق است وپيرامون حقيقت عدالت واقسام آن ، عدالت نفس بحسب قواى آن ، عدالت به نسبت با حضرت حق - تعالى - ، عدالت سلطان به نسبت با رعيّت ، عدالت به نسبت با بيگانگان وأجانب وعدالت به نسبت با متعلقان وخويشان بحث مىكند . قسم سوم رساله نيز به بررسى آخرين زاويه آن مثلث يعنى محبّت اختصاص يافته ودر طي شش تشريق به بررسى محبّت واقسام آن ، محبّت حق با خود ، محبّت بنده با خود ، محبّت بنده با حق - تعالى - ، محبّت حق با بنده ومحبّت خلق با يكديگر پرداخته است . اين قسم لطيفترين وخيالآميزترين قسم رساله است وسراسر آن مشحون از حقائق ذوقي است . سرانجام كاشاني در بخش خاتمه از وصف سيرت موحّد محبّ عادل وبيان طريقت أو سخن بميان مىآورد ودر وصيّتى كه در نهايت كتاب نهاده است خوانندهء شوقمند را به سلوك فرا مىخواند تا معاني اين ألفاظ بر جان أو نشيند . در پرتو اين أوصاف ، اين رساله را مىتوان اثرى عرفانى اخلاقى خواند . نسخ كتاب تا آنجا كه اين بنده مىداند چندين نسخه از اين كتاب موجود است . عمدهء اين نسخ عبارتند از : 1 - نسخهء كتابخانه آستان قدس رضوى ، با شمارهء 6422 . 2 - نسخهء كتابخانه آستان قدس رضوى ، با شمارهء 13465 . 3 - نسخهء كتابخانه آستان قدس رضوى ، با شمارهء 11967 . 4 - نسخهء كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، با شمارهء 6556 خطى ، ميكرو فيلم 4664 .