يعنى فزون از سه قرن پس از درگذشت كاشاني ) وهم بخاطر وجههء كلاميش در ميانهء متشرّعان سخت مقبول ، وهم بخاطر پديد آوردن آثاري همچون شوارق الإلهام - كه جنبهء درسى داشته است - وگوهر مراد وتتلمّذ در محضر صدر المتألهين ونسبت سببي با أو وپرورش كساني همچون قاضى سعيد قمى سخت مشهور ، امّا در هيچ يك از اين مصادر ، على رغم ذكر فهرست مصنّفاتش - كه در بعضي تا عدد سيزده بالغ شده - ، نامى از تشريقات به ميان نيامده است . 2 - أساسا موضوع وسبك نوشتارى تشريقات ، با آثار لاهيجى سازگار نيست ، چه تمامى تأليفات منثور أو ، آثاري است درشت وارزشمند در مباحث منطقي ، حكمي وكلامي ودر هيچ يك از آنها لاهيجى چهرهء يك نويسندهء صوفي مشرب را ندارد . امّا اين رساله ، رساله‌اى است صرفا صوفيانه كه بسبك منازل السّائرين نوع فصول آن با ذكر آيه‌اى يا روايتي آغاز وآنگاه موضوع فصل با كمك لطائف وذوقيّات گونه‌گون به توضيح گرفته مىشود . بسيارى ميراث قافيه‌مند صوفيان در اين رساله نيز مؤيّد اين معناست ، چه در تمامى « گوهر مراد » لاهيجى ، حتّى يك بيت نيز نمىتوان يافت ودر « سرمايهء ايمان » همو نيز تنها يك بيت به استناد گرفته شده است . « 1 » امّا در جاى جاى تشريقات ابياتى از سعدى ، حافظ ، سنائى ، حلّاج ، أبو الحسين نوري و . . . را مىتوان ديد . بهر روى محيط معرفتي اين رساله با آنچه در نوشته‌هاى لاهيجى احساس مىشود بسيار متفاوت است ودور از هم . امّا درونمايهء اين كتاب ، با ديگر آثار كاشاني مانندگى بسيار دارد . احاديثى نظير « حبّب الىّ من دنياكم ثلاثة . . . » كه دستگرد صوفيان بود - وسرانجام تفسير بكمال خود را در انديشه‌هاى شيخ أكبر يافت - ودر چندين اثر از آثار كاشاني روايت شده بر صدر اين رساله نشسته است وشمارى از ابيات خانقاهى موجود در آن ونيز مضامينى از اين دست

--> ج 4 ص 363 . رياض العارفين ص 382 . أعيان الشيعة ج 7 ص 470 . امل الآمال ج 2 ص 148 . الكنى والألقاب ج 3 ص 36 . ( 1 ) . بنگريد : سرمايهء ايمان ص 38 .