عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

137

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

ب : در دو بخش اين اثر ، گاه اصطلاحاتى تكرارى بچشم مىآيد ، بدين گونه كه واژه‌اى كه در قسمت اوّل به توضيح گرفته شده است در قسمت دوّم نيز ذكر وبه گونه‌اى ديگر معنا مىشود . نمونه را بنگريد به دو اصطلاح تصوّف وحكمت كه در دو بخش كتاب به دو گونهء متفاوت به توضيح در آمده است . « 1 » ج : در اين رساله جمعا 224 اصطلاح - در بخش نخست 120 اصطلاح ودر بخش دوّم 104 اصطلاح - ذكر ومعاني آنها تبيين شده است . بجز موارد كمي - بنگريد : عارف ( دو سطر ونيم ) ، صاحب الزّمان ( دو سطر ) - تمامى اصطلاحات مذكور در نيمه نخست در غالب عباراتى كوتاه كه معمولا از حدّ يك جملهء خرد فراتر نمىرود معنا شده است ، امّا در نيمهء دوّم كتاب ، اصطلاحات به گونه‌اى مبسوطتر به توضيح در آمده - بنگريد : الف ( هفت سطر ) ، انصداع جمع ( ده سطر ) ، ارائك توحيد ( 16 سطر ) . . . - . اكنون با توجّه به آنچه گذشت مىتوان با اطمينانى بيشتر دربارهء مؤلّف اين رساله سخن گفت ؛ چه بخش دوّم اين اثر سخت يادآور « اصطلاحات الصّوفيهء » كاشاني است وبدون شك گردانيدهء فارسي آن . به اين چند نمونه بنگريد : 1 - أحديّة الجمع . الف ) اصطلاحات الصّوفيّة : اعتبارها من حيث هي بلا اسقاطها وبلا اثباتها بحيث يندرج فيها نسب الحضرة الواحديّة المذكورات . « 2 » ب ) اصطلاحات صوفيان : اعتبار كردن آن ذاتست من حيث هي هي بىآنكه اسقاط يا اثبات كنى صفات يا أسماء را ، بلكه مندرج گردانى مجموع نسبت را در آن حضرات . « 3 » 2 - أرائك التّوحيد . الف ) اصطلاحات الصّوفيّة : هي الأسماء الذّاتية ، لكونها مظاهر الذّات أوّلا في الحضرة الواحديّة . « 4 » ب ) اصطلاحات صوفيان : أسماء ذاتية را گويند از آن روى كه اوّلا مظاهر ذاتند در حضرت واحديّت . « 5 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 2 A , 71 A وص 3 B , 21 B . ( 2 ) . بنگريد : اصطلاحات الصّوفية ، ذيل همين اصطلاح . ( 3 ) . بنگريد : دستنوشت كتابخانهء آستان قدس رضوى ص 8 B . ( 4 ) . بنگريد : اصطلاحات الصّوفيه ، ذيل همين اصطلاح . ( 5 ) . بنگريد : دستنوشت كتابخانهء آستان قدس رضوى ( همان ) ص 9 B .