عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

128

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

ابن عربى ، غزالى ، سلمى وپاره‌اى ديگر از همينان در شمار بزرگترين مصنّفان تمامى تاريخ تصوّف بشمار مىرود . از اين رو بهيچ وجه بر سر آن نيستم كه گزارش حاضر را در برگيرندهء تمامى ساخته‌هاى قلم كاشاني بدانم . چه همان گونه كه تنها نامى از شمارى از آثار أو براي ما به يادگار مانده است ، بدون شكّ پاره‌اى ديگر از همين نوشته‌ها بوده است كه حتّى از نام آن نيز خبري بدست نداريم . جز از اين ، همان گونه كه خواهيم ديد شمارى از نوشته‌هاى بجا ماندهء كاشاني پرداخته‌هائى است كه از پى پرسشى پديد آمده است . از آنجا كه اين گونه نوشته‌ها ، معمولا بدست پرسشگر سپرده مىشده‌اند ، باز بخشي ديگر از رسائل أو از دسترس ما بدور مانده است . وسرانجام بعنوان سوّمين عامل ناقص بودن اين كتابنامه به دستگرد بود آثار أو در همان روزگار پديد آمدنش توجّه مىدهم . اشارهء ابن الفوطي كه دستنوشته‌هائى را از كاشاني - كه بدست خط أو بوده - در همان روزگار در محضر زين الدّين ماسترى ديده است ، گواه اين سخن است . « 1 » مىدانيم كه جز بخشي از « تأويلات القرآن الكريم » أو دستنوشت اصلى هيچ يك از آثار أو تا به روزگار ما نمانده ويا در حيطهء اطّلاع نگارنده نگنجيده است . آيا بر ساخته‌اى از آن رسائل هم اكنون بدست ما هست ؟ ويا آن آثار نيز همچون هزاران پرداختهء ديگر راه فنا سپرده است ؟ نمىدانيم ، واز همين روست كه كتابنامه حاضر را تنها در برگيرندهء آثار معرفى شده ويا آثار موجود امّا معرّفى نشدهء أو - ونه تمامى آثارش - مىدانم . اين بنده براي معرّفى آثار كاشاني گزارش حاضر را بر أساس چهار بخش بنا نهاده است . 1 - نمايهء كتابنامه در اين نمايه ، فهرست تمامى آثاري را كه به نام أو خوانده شده است به گونهء ألفبائي ودر دو بهره - : 1 . آثار فارسي ، 2 . آثار تازى - نموده‌ام .

--> ( 1 ) . بنگريد : تلخيص مجمع الآداب في معجم الألقاب ج 4 ص 181 .