عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )
105
مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى
ناموران اين دوران بر پايهء دو ملاك الف : ظهور در دوران كمال هر دو مكتب تصوّف ب : نامبردارى به تأليف علوم صوفيان ، پنج تن كه از معروفترين مؤلفان صوفيّه بشمارند را انتخاب وبه مقايسهء اجمالي ميدان فعّاليّتشان مىپردازد . 1 - عفيف الدّين تلمسانى ( 610 - 690 ه . ق ) تلمسانى بىگمان از بزرگترين شارحان مكتب ابن عربى است وهم در شمار برترين شاگردان قونوى قرار داد . عنايت أستاذ به أو كه در قالب وصيتنامه معروفش بروز كرد ، نشاندهندهء مرتبت عفيف الدّين نزد قونوى است . « 1 » از أو شش اثر گزارش شده است . « 2 » نگاهى گذرا به نمايهء اين آثار نشان مىدهد كه أو از يك سو با تدوين شرح بر فصوص الحكم - كه از نظر زماني سومين شرح پديد آمده بر اين كتاب شمرده مىشود « 3 » - واز سوئى ديگر با گزارش نمودن مواقف نفرى ومنازل السّائرين - كه اين دوّمى از عالىترين شروح منازل بحساب مىآيد - به ميراث بازمانده از هر دو حوزهء تصوف نظر داشته است . ديوان شعر أو كه هر چند هيچ گاه در تاريخ أدب عرب شهرت اشعار فرزندش « الشّاب الظّريف » را نيافت امّا در برگيرندهء غزلياتى بس زيبا ولطيف است وديگر كتابش « الكشف والبيان في معرفة الانسان » كه در آن به شرح قصيدهء عينيّهء شيخ الرئيس پرداخت نشان از توجّه أو به دو موضوع أدب وحكمت دارد . 2 - مؤيّد الدّين جندي ( م . پس از 691 ه . ق ) جندي نيز از برجستگان تلاميذ قونوى است . أو فصوص الحكم را همان گونه از
--> ( 1 ) . در اين وصيتنامه ، قونوى مقرّر مىدارد كه مجموعهء تأليفاتش راهى دمشق شود تا بدست عفيف الدّين برسد . در همين عبارت ، قونوى أو را لايق تدريس اين آثار دانسته است . بنگريد : « وصية شيخ صدر الدّين عند الوفاة » در مقدّمهء أستاذ خواجوى بر فكوك أو ، ص 25 . ( 2 ) . بنگريد : مقدّمهء مصحّح شرح منازل از همو ص 34 . ( 3 ) . بنگريد : مقدّمهء أستاذ عثمان إسماعيل يحيى بر نص النصوص ص 17 .