و خفيفتان في اللّسان . سوم آنكه : قَوْلًا ثَقِيلًا في العمل و حفظ حدوده و أحكامه لا في القراءة ، و هذا كمن قال لآخر : ارفع هذا العدل على السّطح ( فقال . صح . ظ ) : يثقل على السّامع هذا الكلام لأنّ عين الكلام ليس بثقيل و لكنّ العمل ثقيل . چون بر موحّدان و متديّنان عمل ايشان ثقيل باشد ، على الكفرين غير يسير ، و فى الحديث : إنّ هذا القرآن صعب مستصعب على من كرهه . و قال : تقشعرّ منه جلود الّذين يخشون ربّهم . يعنى موى از اندام مىخيزد و پوست مىلرزد كسانى را كه مىترسند از پروردگار خويش . قوله : فيكم الثّقلين . و قوله : فيكم . و قوله : إن تمسّكتم بهما . و قوله : و لن يتفرّقا حتّى يردا . و قوله : كيف تخلفونى فيهما . در جميع ضمائر مذكوره قرآن و فرزندان رسول جمع كرد تا اشارت باشد كه تعظيم مجموع يعنى قرآن و فرزندان برابرست و هيچكسى از گويندگان نؤمن ببعض و نكفر ببعض نباشد ، اگر از يكى منكر شوى و بر يكى ايمان آرى ايمان نباشد ، و اگر هر دو بمرتبهء تعظيم برابر نبودندى جمع ضمير جايز نشدى . كذا فى « المشارق » بئس الخطيب أنت . قاله لمن قال فى الخطبة : من أطاع اللَّه و رسوله فقد رشد و من يعصهما فقد غوى . قوله : كتاب اللَّه و عترتى . ذكر بالعطف . قال الشّيخ الإمام عبد القاهر الجرجانى : العطف هو الجمع بين الشّيئين فى العطف ( الحكم . ظ ) و الأصل فيه الواو هو لمطلق الجمع عندنا ، أي الجمع بين المعطوف و العطف فى الحكم الّذي هو الإثبات أو النّفي ، و عليه عامّة أهل اللّغة و أئمّة الفتوى . قوله : خذوا بكتاب اللَّه و استمسكوا به . يعنى : ثابت و محكم باشيد در دوستى قرآن و فرزندان من از آنكه حبّ قرآن علامت حبّ خداست و حبّ أولاد من علامت حبّ من است . و فى كتاب « الشفاء » : حبّ القرآن علامة حبّ اللَّه .