كلبى جليل كه متقدم از خليل است ، « مولى » را بأولى تفسير كرده باشد ، اگر خليل ذكر آن نكرده باشد ، چه ضرر مىرسد ؟ هفتم : آنكه سابقا دانستى كه سواى ابو زيد و ابو عبيده و فراء و كلبى ، ديگر ثقات لغويين و أجلهء محققين نيز اثبات مجىء « مولى » بمعنى « أولى » نموده‌اند ، و تفسير كلام الهى و شعر لبيد به اين معنى از اساطين أثبات ثابت ، پس بمقابلهء آن محض عدم ذكر خليل ان سلم ، هرگز دليل عدم مجىء « مولى » بمعنى « أولى » نمىتواند شد . هشتم : آنكه سابقا دريافتى كه بخارى از معانى « مولى » پنج معنى ذكر كرده ، و ابن حجر عسقلانى و غير او افاده فرموده‌اند كه اهل لغت سواى آن معانى ديگر ذكر [ 1 ] كرده‌اند ، پس هر گاه عدم ذكر بخارى اين معانى را قادح در ثبوت آن نيست ، همچنين عدم ذكر خليل « أولى » را در معانى « مولى » بر تقدير تسليم عدم ذكر قادح در ثبوت آن نيست ، كه غير او از اكابر و اعاظم لغويين اثبات آن كرده‌اند . اما آنچه گفته : [ و الاكثرون لم يذكروه الا في تفسير هذه الآية أو آية اخرى ] الخ . پس از اين عبارت ، ظاهر است كه اكثرى از علماء ، تفسير « مولى » بأولى در تفسير آيهء مَأْواكُمُ النَّارُ هِيَ مَوْلاكُمْ [ 2 ] ، بلكه آيهء ديگر هم ذكر كرده‌اند ، و فيه كفاية لاهل الدراية ، و ذكر ارسال محض اهمال و اغفال و هدم قواعد متينهء كلام رب متعال ، و افساد و ابطال مبانى رزينهء احاديث رسول رب ذو الجلال است ، چه پر ظاهر است كه معانى قرآن

--> [ 1 ] فتح الباري في شرح صحيح البخاري ج 8 / 199 . [ 2 ] الحديد : 15 .