عمرو بن بحر الجاحظ المتكلم صاحب الكتب ، قال ثعلب : ليس بثقة و لا مأمون [ 1 ] . از ملاحظه اين عبارت ظاهر است ، كه ثعلب بتصريح تمام نفي وثوق و امانت از جاحظ نموده ، و هر چند اين عبارت مغنى براى تفضيح جاحظ و تقبيح تمسك رازى ، و توهين حمايت رشيد ، و امثال آن مغنى است ، ذهبى در « ميزان الاعتدال » جاحظ را از پيشوايان بدع قرار داده لكن بايد دانست كه علامه ذهبى در كتاب « ميزان الاعتدال » بعد نقل افادهء ثعلب ، خود هم تصريح كرده به آنكه جاحظ از ائمه بدع بوده چنانچه گفته ) : عمرو بن بحر الجاحظ صاحب التصانيف ، روى عنه ابو بكر بن ابي داود فيما قيل ، قال ثعلب : ليس بثقة و لا مأمون ، قلت : و كان من ائمة البدع [ 2 ] . ( پس كاش فاضل رشيد ، و ديگر اتباع رازى ، اين عبارت « ميزان الاعتدال » را به ميزان اعتدال مىسنجيدند ، و بامعان نظر آن را مىديدند ، و غرق عرق انفعال و ندامت ، و مبتلاى كمال تشوير و خجالت مىگرديدند ، حيرانم كه رازى چگونه هوس احتجاج بقول چنين مبغض ناصب ، و معاند كاذب كه در توجيه مطاعن بجناب امير عليه السلام ، و حمايت معاديان آن جناب ، كتابى تصنيف كرده ، و ملحد و زنديق بحت بوده ، وثقه و مأمون هم نبوده ، در سر كرده ، و آن را بمقابلهء شيعه پيش نموده ، ظاهرا به صورت تعصب و غليان ماده عناد هوس و حواس باخته ، بى تدبر جوانب و اطراف آنچه خواسته نگاشته .

--> [ 1 ] المغنى للذهبى ص 259 حرف العين . [ 2 ] ميزان الاعتدال ج 3 ص 247 .