و قرينه ، و بياني ندارد ، و اكتفا بر محض دعوى در همچو مقامات ، از غرائب تحكمات ، و عجائب تعسفات است . دوم آنكه پر ظاهر است كه اگر مقصود ذو الرمّة اين باشد ، كه حق تعالى دو چشم معشوق را فتان ، و جادوگر ، و عقل رباى عاشقان آفريد ، اصلا ركاكتي حسب ذوق شعرى لازم نمىآيد ، و براى اين دعوى دليلي در اين وجه ذكر نمىكنيم ، بلكه مقابله دعوى بدعوى مىنمائيم ، و آخر بيان بايد كرد ، كه كدام بي ربطي در اين معنى لازم مىآيد ، كه شاهصاحب نفى قصد آن حتما مىنمايند ، آرى اگر شناعتي در اين معنى است همين است كه آن خلاف عدل است ، پس نفى قصد ذو الرمة اين معنى را به غير وجه تحرز از خلاف عدل ، عين جزاف و هزل است . سوم آنكه دعوى اين معنى ، كه در صورت جعل فعولان صفت عينان سوق كلام بالاصالة براى اثبات فناني ، و ساحرى ، و عقل ربائى دو چشم معشوق مىشود ، و اين معنى مقصود ذو الرمة است ، و رتبهء عالي دارد ، نيز خالي از دليل و شاهد است . چهارم آنكه دأب عرب است ، كه اشياء مستحسنه را در مقام مدح و ثناى آن ، نسبت به حق تعالى مىنمايند كما يقال : « للّه درّه ، و للّه أبوه » . عبد الرحمن بن محمود اسفرايني در « حاشيهء فوائد ضيائيّه » شرح « كافيه » نحو ابن الحاجب در شرح قول شارح : « و للّه درّ المصنّف » گفته » : الدرّ في اللغة اللبن ، و فيه خير كثير عند العرب ، فاريد به الخير مجازا فان العرب إذا عظّموا شيئا نسبوه الى اللَّه تعالى قصدا الى أن غيره لا يقدر