ابن الحجاج ، فسلم عليه ، و جلس ساعة و تذاكرا ، فلما أن قام قلت له : هذا جمع أربعة آلاف حديث فى الصحيح ، قال : فلمن ترك الباقى ، ثم قال : هذا ليس له عقل ، لو دارى محمد بن يحيى لصار رجلا [ 1 ] . از اين عبارت ظاهر است : كه هر گاه ابو قريش نزد ابو زرعه بعد از رفتن مسلم ذكر كرد : كه اين كس جمع كرده چهار هزار احاديث در صحيح ، ابو زرعه گفت : كه پس براى كه ترك كرده باقى را ، و اين اظهار تنغص و تكدّر صريح است از تصنيف مسلم ، و ابو زرعه بر اين قدر اكتفاء نفرموده ، همّت عالى را باخراج مسلم از زمرهء عقلاء گماشته ، بتصريح صريح فرموده : كه اين كس نيست براى او عقلى ، و باز گفت : كه اگر مدارات مىكرد محمد بن يحيى را هر آينه مىشد مردى ، و اين صريح است در آنكه مسلم نزد ابو زرعه بمرتبهء بى عقل و احمق بود كه او را از جملهء رجال خارج مىدانست . و چون محتمل است كه بعد از اطلاع بر نهايت توهين ، و تهجين ، و تقبيح و تفضيح ابو زرعه مسلم و صحيح او را ، ناواقفى در جلالت شأن ابو زرعه ارتيابى بهم رساند ، لهذا بعض جلائل فضائل ابو زرعه ، كه قفل سكوت بر لب زند نقل مىكنم : « ابو زرعه و فضائل او در كتب تراجم اهل سنت » علّامه شمس الدين ابو عبد اللَّه محمد الذهبى در ( سير اعلام النبلاء ) گفته :

--> [ 1 ] سير اعلام النبلاء ج 7 ص 381 مخطوط .