فعوجوا على جعرانة و اسألن لى * و اوفوا بعهدى لا تكونن كالتى [ 1 ] از اين عبارت مثل عبارت بستان المحدثين نهايت عظمت و جلالت ابن الجزرى ثابت است ، چه از آن واضح است كه او علم فقه را از عماد بن كثير آموخته ، و حريص گرديد بطلب حديث و قراآت ، و شنيد حديث را از ابن اميله ، و صلاح بن أبى عمر ، و ابن كثير و ديگران . و نيز ذكر كرده شده كه براى او اجازه است از عزّ بن جماعة ، و محمد بن اسماعيل ، و اعتناء كرده بقراءات و تفوّق در آن حاصل كرد ، و بنا كرد مدرسهء را كه آن را دار القرآن نام نهاد ، و ببلاد روم رفت و در آن بلاد علم قراآت و علم حديث را منتشر و شايع ساخت ، و مردم منتفع به او شدند ، و منتهى شد به او رياست علم قرائت در ممالك اسلاميّه ، و با اين همه خوش رو و صاحب جمال ، و بليغ بود . و در بلاد روم او را ملقّب به امام اعظم مىساختند ، و چند بار حجّ كرد ، و اوقات او مصروف بود بقرائت قرآن و اسماع حديث و غير آن ، و بركت در اين اشغال داشت ، و با وصف ازدحام مردم قدرى تأليف مىكرد كه يك كاتب مىنوشت ، و قيام شب را در سفر و حضر ترك نمىكرد ، و روزهء دوشنبه و پنجشنبه و روزهء سه روز از هر ماه را ترك نمىكرد ، و براى او مؤلّفات عديده و جامعه مفيده است كه از عيون آن كتاب اسنى المطالب است .

--> [ 1 ] مفتاح كنز الدراية ص 153 مخطوط