مشهور ، عقيده دارند كه حصول مزاج ناشى از تركب اصول و عناصر ، سبب افاضهء نفس بر بدن مىشود . و آنچه كه به بدن مفاض و متعلّق مىشود ، عبارت است از موجود مجرد تام يعنى عاقل و معقول بالفعل مترفع از اجسام و مواد ؛ و چون حلول مجرد و حصول آن در مادهء بدنى محال است ، گويند : نفس ، به بدن تعلق دارد و صورت تماميت بدن است و تعلق آن ، تدبيرى است . لذا بايد به دو مطلب اقرار نمايند : يكى آن كه ، از مجرد تام و تمام و مادى صرف ، نوعى تام الوجود و التحصّل - مثل انسان - موجود شود كه از باب جواز حمل ( الإنسان حيوان ناطق ) به حسب وجود متحد باشند ، لوجوب اتحاد اجزاء حمليه . و ديگر آن كه ، اذعان نمايند كه شىء مجرد تام عاقل الذات و معقول الوجود ، داراى مقام و مرتبه‌اى باشد جدا از بدن ، و اضافهء به ابدان ، جهت تكامل عرضى ، در مقام متأخر از ذات آن فرض شود . نه مركب از امر مجرد « امرى » و هويت مادى - مجرد صرف و مادى محض - قابل قبول است و نه به مشرب برهان ، حقيقت مجرد تام و تمام ، اضافه به مادى محض را قبول مىنمايد [ 1 ] .

--> ( 1 ) و هو الأستاد الكامل الحاج السيد محمد حسين الطباطبائى ، دامت إفاضاته .