داراى مظهر و داراى سلطه و حكم است و احكام اسما در مظاهر خلقيه ظاهر مىشود و انسان كامل مظهر جميع اسماى الهيه است و به اين اعتبار داراى نصيب و حظّ تام از اسم رحمان و رحيم است . از مقام ولايت كلى به « صاحب السجلّات » و از مقام جمعى وى به « اسم بطاقه » و حامل « لا إله إلّا اللّه » تعبير شده است . و از اينجاست كه به انسان كامل « رحمة للعالمين » اطلاق شده است . چون اسم رحمان و رحيم با يكديگر ذكر شوند ، هر كدام داراى خواص و آثار و احكام جداگانه‌اند و به اعتبار مقام جمع و وجود جمعى ، به يك وجود موجودند و تمايز و اختلاف از ناحيهء ظهور در كثرات و مراتب وجودى حاصل مىشود و يا احكام اين دو در بعضى از مواطن جدا و متميّز و در برخى از مشاهد ، واحد و غير متميّز است و اين حكم در جميع اسماى الهيه به اعتبارى جارى و سارى است و در مظاهر اسماى الهيه نيز اين حكم جارى است ، هر مظهرى به اعتبارى جامع جميع حضرات و به اعتبارى از كليهء اسما بهره دارد . بنابراين ، اسم رحمان بر جميع مظاهر حاكم و در كافهء مراتب وجودى ، داراى حكم و اثر و تجلى و ظهور است . و اين اسم چون به عالم كثرت رسد ، از اسم رحيم متميز مىشود از اين باب كه نعم الهيه و انعام ربوبى در عالم ماده و زمان ، از باب غلبهء احكام كثرت ، با كدورات و آلام ممزوج است و لذات ، مغلوب آلام مىباشند و نوعى از غضب و سخط الهى در اين زمينه ظاهر و حاكم است و اين از اين باب است كه اين اسم اعظم الهى در مقام سريان در مراتب و مظاهر ، قهرا قبول حكم خاص هر مرتبه نموده و ناچار با غير خود و غير آثار و احكام خود ممزوج است و حق تعالى ، به حكم آن كه جدا و مطلق است و رحمت در مواطن و مشاهد وجودى ، غالب و بالأخره ذاتيات بر عرضيات غلبه نمايند ، به واسطهء تجلى به اسم « رحيم » رحمت رحمانيّهء مشوب با كدورات و آلامى كه به مناسبت حكم مرتبه ، به رحمت رحمانيه سرايت كرده است ، اين رحمت را از احكام سارى خاص مرتبه ، خالص كرده و رحمت مكدّر و ممزوج و مشوب ، به رحمت