نقل و تحقيق برخى ، تكرار دو اسم رحمان را در بسمله و حمد بر مبالغه و تأكيد حمل نموده‌اند ، ولى بايد به اين مهم توجه داشت و شيخ اكبر ( ابن عربى ) چه خوب تفطن نموده و فرموده است كه از جرئتهاى پرخطر ارباب تفسير ، حمل آيات الهيه است بر مبالغه و مجرد تكرار . و چه خوب گفته‌اند اهل تحقيق كه تكرار در كتاب تكوينى و تدوينى به حسب تجليات حق محال است . ذكر رحمان و رحيم در بسمله شايد ناظر بر اين مهم باشد كه هيچ امرى از امور ، وجود پيدا ننمايد و بعد از تحقق وجود به كمال ذاتى و عرضى خود و اصل نشود ، مگر آن كه فاعل آن امر ، به عون خداوند رحمان و رحيم و به رحمت رحيميهء حق اول متكى شود . و در سوره حمد ذكر اسم رحمان و رحيم به اين عنايت وارد شده است كه چون حمد ناشى از انعام الهى است و نعم الهى ، معلول رحمت واسعهء اوست و همين سبقت رحمت الهى بر غضب ، سبب وجود عالم هستى و تحقق اعيان ممكنه به وجود خاص خود و زمينه از براى تجلى حق به اسم محسن و منعم مىباشد و اسم رحمان ، صورت وجود است كه شامل همه ممكنات مىباشد و به حسب حكم و حيطهء وجودى بر كليات اسما و صفات مشتمل است . لذا برخى گويند : اسم رحمان و رحيم در « بسمله » صفت اسم « اللّه » و در فاتحة الكتاب صفت ذات الهيه‌اند و به اين اعتبار ، رحمت ، جهت ذات حق و اسم او نيز وضع شده است « تَبارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِي الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ » به اين معنا كه اسم رب صاحب جلالت و اكرام است ، كما اين كه ذات حق متصف به اتم انحاى جلالت و عظمت است . از آنجا كه مظاهر كونيه و حقايق اعيان ، به اعتبار وجود خارجى به خصوص هياكل توحيد از صاحبان ولايت كليه و جزئيه به اعتبار مظهريت متصف به اين دو