صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
455
شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )
علم او به همه اشيا تعلق گرفته است و علم چون عين وجود صرف اوست علم به جميع اشيا است ، علم بسيط صرف تام الوجود و تمام الانكشاف علم است به همهء اشيا و گرنه لازم آيد كه ذات صرف و علم بحت و مطلق مبرّا از تركيب ، علم به اشيايى و جهل نسبت به اشيا يا شىء ديگر باشد . و اين ، با تركيب ذات حق از جهت وجدان و فقدان ملازم است ؛ چه آن كه جهل ، امر عدمى و علم ، أمر وجودى است . قدرت مطلقه نيز قدرت به مطلق حقايق است و از لحاظ تعلق به ممكنات ، مقيد به قيدى نيست و فعلى و دائمى است . و در آن ، بوجه من الوجوه جهت امكانى تحقق ندارد و عين اراده و علم اوست ، لذا جميع حقايق امكانيه نسبت به حقيقت مقدسهء واجبى ، واجب و ممتنع العدمند و اتصاف به جهت امكانى وجه الوجوه نه در ذات و نه در صفات حقيقيهء اوست « الأشياء كلّها واجبات عنده و عند العلل المجردة . . . » [ 1 ] . و از آن جايى كه نظام وجودى امكانى ، ظل نظام تام و تمام ربوبى است ، اتم