اين اتحاد و صعود و نزول و خلاقيت ، در مقام برزخ نفس و مقام عقلانى روح تحقق دارد و بين اين دو مقام ، فرقى نيست . و نفس ، به اعتبار تجرد برزخى ، به عوالم برزخى متصل مىشود و صور شبحى مقدارى مبرّا از مواد و استعدادات را شهود نموده و به عالم خود رجوع مىنمايد . سرّ منامات و مكاشفات مربوط به اشباح ، در همين صعود و نزول نهفته است [ 1 ] و بسيارى از احكام معراج جسمانى و برخى از احوال معاد جسمانى و نشآت بعد از موت به اين جهت نفس ارتباط دارد . * * * بايد دانست كه دلايل نافى وجود مجرد از ماده و صور خيالى صاحب مقدار ، برخى ، ناظر است به نفى مطلق صورت بدون ماده و حصول صور مقدارى و امتناع حصول « تخصيص مراتب اقدار مساحيه در طبايع جسمانيه » بدون استناد به ماده و عدم امكان « تميّز اجزاى متباينهء به حسب وضع » و صور مقداريه بدون حصول در ماده و محل مادى و برخى از براهين ، به نفى صور خيالى قائم به نفس بدون حلول در ماده و موضع دماغى ناظر است .

--> ( 1 ) ر . ك : مسائل قدسى ، ط م ش انتشارات دانشكده الهيات ، 1391 ق ، ص 59 .