بدن ، پس باطل شد نيز مذهب و مسلك متفلسفين . و باقى ماند مذهب محققين . پس حقيقت انسان ، متقوم نتواند شد مگر از دو جهت كه به يكى انسان است بالقوه و به ديگرى انسان است بالفعل . و تقوّم حقيقت انسان از نفس و بدن به غايت شبيه است به تقوم حقيقت جسم از ماده و صورت . و ليكن انسان بر دو معنى اطلاق شود : يكى انسان محسوس و ديگرى انسان معقول . در انسان محسوس ، بدن به جاى ماده است و نفس به جاى صورت . و در انسان معقول ، نفس به جاى ماده است و جهت كمالات مكتسبه به وساطت بدن به جاى صورت . و هر فرد از افراد انسان ، انسان است به حسب معنى اول اعنى انسان محسوس ، اما انسان به معنى دويم - اعنى انسان معقول - نيست مگر بعضى از افراد انسان كه انسان كامل عبارت از آن است » . [ 1 ] تمام شد موضع حاجت از كلام صاحب شوارق قدس سرّه و في كلام هذا