اولا بايد دانست كه برخى از اشكالات بر مادى بودن نفوس حيوانى و نفوس انسانى در مقام تخيل صور جزئى وارد و مناص و مفرى از آنها نيست ، مثل اشكال عدم جواز انطباع كبير در موضع صغير و عدم جواز بقا در صور خيالى در نفوس جزئى انسانى و حيوانى به اعتبار عدم بقاى موضع ادراك كه مفصل در مباحث سابق ذكر شد . و شيخ رئيس بر اين معنا اعتراف نمود و بر بقاى قوهء خيال در كتاب مباحثات برهان اقامه فرمود و به بقاى آنان اذعان و اعتقاد پيدا كرد چون اين اكابر از حكما - رضى اللّه تعالى عنهم - اصالت و وحدت وجود و وقوع تشكيك در مراتب هستى و حركت در جواهر اجسام و طبايع و تشكيك در ذاتيات را انكار كرده‌اند ، نتوانسته‌اند معتقد شوند كه مىشود يك حقيقت و يك واحد شخصى مثل انسان داراى مراتب متعدد باشد كه مرتبه‌اى مجرد تام و مرتبه‌اى مادى تام و تمام و مرتبهء ديگر برزخ بين اين دو باشد و همهء اين مراتب ، از حصول حركت كردن تدريجى حاصل در ماده و صور جوهرى تحصّل يابد ، روى