صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
400
شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )
ترفّع آن از عالم تمادى و تجزّى و مقدار و قوه و استعداد نمىباشد . بلى تجرد در هيولا و مادهء محل صور نوعيه ، به معناى عدم تحصّل و ابهام است بلكه هيولى به حسب نفس الأمر و واقع ، به صورى از صور متحصل و در انواع متحصله داخل است و قطع نظر از صور لاحقه و به حسب نفس ذات ، مبهم و لا متحصل ، و امرى محتمل و به اعتبار واقع ، نه مجرد است و نه فاقد مقدار ، به خلاف قوهء دماغى كه نسبت به صور شبحى ، متجسم و متقدر - و به عبارت اوضح - نسبت به امور مذكوره به شرط شىء است و بعد از تحصل وجودى و تماميت ذات و هويت و تعين وجودى و تحقق به وضع خاص و وجود متميز و متشخص ، صور عرضيهء حالّ در خود را قبول مىنمايد ، امكان ندارد محل از حالّ كوچكتر باشد . سه برهان بر مادى بودن صور جزئى خيالى قائم به نفوس حيوانيه ، ذكر شده است كه قوىتر از همهء آنها برهانى است كه شيخ در شفا مفصلا ذكر كرده و ديگران آن را تلخيص نمودهاند و از قرارى كه نقل مىشود در كتب خود ذكر كردهاند [ 1 ] .