حاصل نمىشود و هر قوهء جسمانى به واسطهء تغذيه و استمداد از قوهء موجب بقا ، قبول تأثير و تأثر مىنمايد و مبدأ اثر واقع مىگردد . و محل متخيلات و متذكرات ، جسمى است كه به اعتبار احتياج به تغذيه ، چيزى را از دست مىدهد و چيزى به جاى آن قرار مىگيرد و در مقام انحلال و تزايد صور قائم بر اين قوه و صور جسمانى و يا صور حالّ در اين قوه ، مبدأ اثر و فعل و انفعال و تأثير و تأثر ، در احكام ، تابع اصل خود يعنى محل صور جسمانى مىباشد . و صورت خيالى ، در مقام زوال كه در اين حكم تابع محل است ، بدون علت ، در محل جديد قرار نخواهد گرفت ، مگر آن كه فعل و انفعال جديدى دوباره حاصل شود ( لأنّه إذا حدث موضوع آخر كان حاله عند حدوثه كحال الموضوع الأوّل عند حدوثه . . . » [ 1 ] . شيخ ، در آخر فصل گفته است : « و بهذا و أمثاله يقع في النفس أنّ نفس الحيوان غير الناطق أيضا جوهر غير مادي و أنّه هو الواحد بعينه المشعور به و أنّه هو المشاعر الباقي و أنّ هذه الأشياء آلات متبدّلة عليه . . . » . * * * اما اشكالاتى كه اتباع ارسطو در امتناع وجود عالمى بين العالمين ذكر كرده‌اند ، چندان اهميت علمى ندارند . و خلاصهء آن مناقشات و اشكالات ، در ضمن نقل