از سنخ اجزاى بدنى ، چه آن كه بدن مركب است از اعصاب و لحم و چربى و غير اينها از اجزاى بدنى و قوهء غاذيه و ديگر قواى خادم نفس ، غذا را به صورت جزء مناسب هر عضوى درآورده و هر عضوى داراى اجزا و مركب از ابعاض است و بدل ما يتحلّل نيز غير از اجزاى غذايى مناسب با اجزاى بدنى چيزى نيست . علاوه بر آنچه كه ذكر شد بايد توجه داشت نفس مادامىكه به بدن تعلق دارد ، موجد جسمانيات نمىتواند باشد و فاعليت آن فقط در صقع داخلى و نسبت به صور ادراكى است نه اجسام و مواد خارجى ، چه آن كه اجزاى غذايى از سنخ اجسام خارجىاند و اصولا بر طبق قواعد مسلم نزد علماى طبيعى حركت كمى به آن نحو كه قدما قائلند ، قابل قبول نيست . و شيخ اشراق به اين مهم توجه داشته است و حركت كمى را انكار نموده است و اين معنا با قواعد صاحب شفا نيز درست در نمىآيد و الصاق اجزاى جسمانى به جسم ديگر ، حركت در مقدار نيست و حركت در مقدار ، فرع بر اتصال جوهر جسم و وحدت اجزاى مقدارى است . مطلب ديگر آن كه نفس متعلق به بدن ، داراى تعلق ذاتى و تدبيرى و اضافه به بدن نحوه وجود نفس است . و اين ، حاصل نمىشود مگر از ناحيهء حصول تركيب در بسايط اجسام و وقوع مركب در صراط تكامل و قبول صور معدنى و نباتى و حيوانى و طى درجات حيوانى و ورود به عالم انسانى و اين نيز مسلم است كه بدن مناسب تعلق نفس انسانى و قبول افعال صادر از موجود مجرد عقلانى ، بايد اتم ابدان باشد و اين نفس كه صورت بدن است ، در ابتداى وجود عين مواد و اجسام است و منشأ حدوث نفس ، حركات و تقلّبات جوهرى حاصل در ماده است . و از باب اتحاد بين ماده و صورت ، يك وجود واحد شخصى داراى مراتب ، منشأ انتزاع صور متعدد از مقام نامى و حيوانى و انسانى است و هر يك از اين مراتب ، خود ، داراى درجات است ، از مراتب ناميه ( شامل تغذيه تنميه مبدأ توليد شخص ) و مراتب وجود حيوانى از قواى جسمانى و قواى ادراكى . و اتم مراتب ، مرتبهء وجود انسانى است كه علاوه بر مقام و مرتبهء ظاهرش كه شامل ديگر مواليد است ،