صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
345
شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )
مىماند ، در حالتى كه حركت بر همه موجودات حاكم است از جمله خاك و ترابى كه به زعم شما حافظ و محل بقاى مواد و اجزاى مركب سابق بدنى است كه زمانى متعلق نفس بوده است و حكم و قانون حركت قابل تخصيص نمىباشد [ 1 ] . ديگر آن كه اجزاى اصلى بدون آن كه به صورتهاى گوناگون ملتجى شوند به چه نحو با حفظ انغمار در ماده به آخرت منتقل مىشوند و به نفس ، متصل مىگردند ، در حالتى كه نسبت مجرد به تمام اجزا ، نسبت متساوى است مگر آن كه تعلق تدبيرى نسبت به بدنى داشته باشد ؟ علاوه بر اينها حركت اجزاى جداگانه ، به تركيب كامل صالح جهت تعلق نفس ، منتهى نمىشود و در روايت ، اشاره به تحول جوهرى اجزاى بدن و تكامل تدريجى جهت اتصال به نفس ، وجود ندارد ، لذا نمىتوان به آن از اين راه استدلال كرد . تنبيه و تحقيق اگر نفس ، بعد از خلع جلباب بدن ، به بدن خود سلطه داشته باشد بايد جامع اجزا جهت تعلق ثانوى و يا جهت اتصال بدن به نفس ، نفس مفارق از بدن باشد ، اگر جامع اجزا چه به نحو تدريج و چه به نحو دفعة نفس مفارقه باشد ، بايد به مناسبت حصول سوانح در نفس منتقل به آخرت ، عمل نفس صورت پيوندد و اگر