وابسته است ، لذا نفس ، باقى و ابدى و بدن ، فانى و زايل شدنى است . * * * به عقيدهء اتباع مشّائيه و اشراقيه - قدّس اللّه تعالى أرواحهم - نفس ناطقه ، جوهرى است مجرد و به حسب اصل ذات از سنخ ساكنان ملكوت اعلى و قاطنان بلا تجرّدآباد مملكت قدم است كه به بدن ناسوتى تعلق گرفته است و در عالم ماده و بلدهء خراب آباد كشور حدوث قرار دارد . در كلمات اين دانايان - شكر اللّه سعيهم - تصريح شده است كه نفس ، روحانية الحدوث است كه به حسب اصل ذات و جوهر ، وجود مجرّد تام الوجود و معقول و عقل و عاقل بالذات است و مع ذلك به ماده مضاف است و به حدوث بدن ، حادث شده است ، با حفظ تجرد تام و تمام ذات و فرض معقول و عقل و عاقل بالفعل بودنش به بدن تعلق دارد ، جهت تكامل تدريجى و استكمالات حاصل از وساطت قواى مادى . نزد هوشمندان صومعهء ملكوتى و به نظر تيزبين اسلّاى [ 1 ] عقل و ابناى خرد جوهر مجرد بالفعل تام الوجود ابدى الحيات معقول الذات كه خويش را لا محاله تعقل كند بدون وساطت امرى امكان ندارد و ناچار علت خود را تعقل نمايد و چون تام الوجود است و از ماده ذاتا مبرّا ، هرگز به شىء خاص اضافه ندارد و نسبت آن به جميع ابدان بلكه به جميع حقايق مادى متساوى است . و چنين امرى هرگز به بدن مضاف نشود تا چه رسد آن كه مدتها بواسطهء عدم ظهور قواى حيوانى و انسانى و نرسيدن به عقل بالفعل ، معطل الوجود باشد تا چه رسد به آن كه با بدن مادى - به حكم لزوم اتحاد ماده و صورت از باب حمل - متحد شود ، لذا بايد معتقد شد كه نفس ناطقهء انسانى به حسب وجود ، حكم صور و مواد جسمانى را دارد ، و بعد از طى مراحل نيل به قواى ظاهرى و رسيدن به مقام احساس و تخيل