در مركب حقيقى به يك وجود موجودند و اثر مترتب بر مركب با اثر مترتب بر اجزا مباين است . و نيز بيان كرديم كه تحقق موجود اشرف ، امكان ندارد مگر آن كه هر وجود اخس ، داراى جهت قوه و ذاتا از براى حركت به جانب فعليت مستعد باشد و اين ، حاصل نمىشود مگر آن كه اجزا به صورت ماده و قوه درآيند و در صراط حركات طبيعى و ذاتى قرار گيرند و بعد از طى درجات اخس ، وارد منازل و مراحل اشرف شوند و همين سير معنوى توأم با شوق و عشق به كمال است كه اشيا را به جانب عالم نور سوق مىدهد و هر چه شىء از عوالم بسايط مادى دور شود ، به عالم وحدت و جمعيت حاصل از حركات متكثرات موجود به وجود واحد ، نزديكتر مىشود و آثار مترتب بر آن ، قوىتر و معانى منتزع از آن بيشتر و حظ آن از ملكوت وجود وافرتر خواهد بود . لذا جميع معانى موجود در اجسام و بسايط اولى و معدنى از صورت نباتى منتزع مىشود و صورت نباتى موجود بوجود واحد و ماهيت واحد ، منشأ انتزاع معانى و مفاهيم متكثره و به حسب وجود ، مبدأ آثار متعدده است . به هر حال در تأثيرات و تأثرات طبيعى ، تأثير و تأثر ، مبدأ حصول قواى فعلى و انفعالى مىشود و از ناحيه تماس اجزا و تأثير و تأثر ، جهت قوه و فعليت به هم مىرسد [ 1 ] . و اين تأثيرات و تأثرات علاوه بر مطلق وضع ، به وضع خاص كه