تجرد نفس - و اين كه شىء بسيط و مجرد تام ، در زمان ، حادث نشود و بسيط حتما بايد قديم باشد و اگر نفس به تمام ذات و هويت ، مجرد تام باشد ، مسلما ازلى است . و شىء حادث مسلما در ماده حادث مىشود و اگر مقيد به قيود و سلاسل ماده و زمان و مكان صادر شود ، قهرا جهت فساد نيز در وجود وى تحقق دارد و بالأخره فانى و مضمحل گردد - به بحث وجود و ماهيت و نحوهء مجعوليت اين دو درست نمىباشد ؛ چه آن كه در امر نفس ، مجعول بالعرض وجود ندارد . اما جوابى كه از اشكال مذكور در كتب اهل حكمت موجود است ، قابل اشكال بلكه متحمل اشكال لا ينحل است [ 1 ] ، لذا اغلب محققان ، اين جواب را