راهنمائيها وارشادات خويش ، منع كرده‌اند . اين واقعيّت براي هر كس كه با كتب مهمّ دانشمندان شيعي آشنا باشد ، روشن وآشكار است . » « 1 » بنابراين به نظر مىرسد كه اگر صاحب‌نظران علوم اسلامى طرحى نو در تدوين مسائل كلامي درافكنند ومتونى كلامي بر مبناى بيانات قرآني وحديثي تدوين نمايند ، يا متون أصيل كلامي را بر همين شيوه عرضه كنند ، هم پيروان فرقهء ناجيه را از غناي فرهنگى خويش آگاه نموده‌اند ، وهم أساس تفكّر شيعي را در روش بدست آوردن معتقدات ديني ارائه كرده‌اند . « 2 » * * * اينك ارجوزهء كلامي « ابن داود حلّى » پيش روى خوانندهء گرامى قرار دارد . مصنّف در اين منظومهء زيبا وكوتاه ، با الفاظى موجز از باورهاى اعتقادي شيعه سخن مىگويد ، غالبا به دلايل لازم اشاره مىنمايد ودر صورت لزوم ، از ساير نظريّات كلامي نيز سخن به ميان مىآورد . شيوهء أو در طرح مسائل ، همان روش متداول كلامي بوده وبه خصوص مىتوان آن را مشابه كتاب « ياقوت » نوبختى دانست . با اين تفاوت كه از ذكر أمور عامّه صرفنظر كرده وبلافاصله پس از ذكر « وجوب معرفت بارى تعالى » وارد مباحث اصلى كلام مىشود . همچنانكه بخش امامت آن ناقص بوده واحتمال مىرود كه مصنّف فرصت اتمام آن را نيافته باشد . در هر صورت ، با توجّه به نكاتى كه در سطور پيشين يادآورى گرديد ، در تصحيح وتحقيق آن كوشيده شد تا مستندات قرآني وروايى مطالب مطرح شده به صورت پاورقى ارائه شود ، تا معلوم گردد كه چگونه أساس اعتقادات شيعي ودلائل مربوط به آنها در بيانات پيشوايان دين آمده وبسيارى از استدلالات موجود در متون كلامي ، از همين بيانات اخذ شده است . در مواردى كه از روايات نمىتوان بطور صريح بر مطلب مورد نظر دست يافت ، به « بيان » حديث‌شناس بزرگ ، علّامهء مجلسي - قدّس اللّه سرّه - در شرح اينگونه اخبار ، اشاره شده وأحيانا عين عبارات وى نيز آورده شده است . موارد نادرى وجود دارد كه نظريهء كلامي مصنّف - ويا همهء متكلّمان - با آنچه در

--> ( 1 ) - شوارق الالهام / 5 ( مطلب اوّل از مقدّمه ) . ( 2 ) - اين سخن نه بدان معناست كه تاكنون اقدامى در اين زمينه صورت نگرفته است وبزرگان مذهب در اين انديشه نبوده‌اند . بلكه تذكاري است بر اهميّت موضوع ونگرانيهايى كه وجود دارد .