المحقق الدواني / ملا اسماعيل خواجوئي
31
سبع رسائل
الادوار ومرقاة الاخبار ، در تاريخ ، از آغاز خلقت تا سال 974 هجرت در يك مقدمه وده باب كه نسخ آن در كتابخانهء آستان قدس وملك ودر كتابخانههاى خارج موجود است ، ودر آن ترجمهء علامه دوانى چنين آمده : مولانا جلال الدين در عهد آن سلطان درويش نواز ( حسن بيك آق قوينلو ) در شيراز به منصب اقضى القضاتى ممتاز بودند ودر مدرسهء « دار الأيتام » به افاده وافاضه قيام مىنمودند ، واز آثار أفادت آن معالى صفات ، مستفيدان به مرتبهء كمال واكمال رسيدند از جمله قاضى مير حسين يزدى ، ومولانا كمال الدين حسين لأرى ، ومولانا عبد الصمد بغدادي ، ومولانا شمس الدين گردو شكن ، ومولانا مظفر الدين كه نسبت صهريت به آن جناب داشت وغير ذلك تاريخ ولادت آن جناب « قرة عين » است « 1 » ودر سنه 908 از دار الأمان « لار » متوجه ملاقاة أبو الفتح بايندر گشت كه طالب ملاقاة آن ملكي ملكات بود ، در حدود « كازرون » فوت شد ودر قريهء « دوان » كه مولد وى بود مدفون گشت ، قاضى مير حسين يزدى در عهد سلطان مذكور به قضاى يزد منصوب گشت ودر أكثر علوم به تصانيف فائقه وتأليف لائقه موفق گرديد ، آخر از تيغ قزلباش به شهادت رسيد . . . . در گذشت دوانى تاريخ درگذشت وى مختلف آمده در كشف الظنون 906 و 907 و 908 ه . ق ، ودر سلّم السماوات 902 ، در شذرات الذهب 928 ، ودر الكنى والألقاب 918 ، ودر الاعلام 907 ، ولى آنچه در مجالس المؤمنين وخلاصة التواريخ قمى ومرآة الادوار آمده به سال 908 ، با قرائن وشواهد بايد صحيح باشد ، ودر بعضي نسخ مجالس المؤمنين آمده : روز سهشنبه نهم ماه ربيع الأول 908 ، ودر ذريعة ج 1 / 106 آمده روز نهم ربيع الثاني سال 908 ، وفرموده اين تاريخ چنان است كه أمير غياث الدين منصور دشتكى ، در خطبهء محاكمات آورده ، « 2 » واينكه در حبيب السير آمده مدت عمرش زيادة بر هفتاد سال بود ودر خلاصة التواريخ آمده
--> ( 1 ) . بايد قرة عين باشد كه مساوى است با سال 830 نه قرة العين چنانكه در نسخه مخطوط آمده كه منطبق مىشود با سال 860 . ( 2 ) . ودر خلاصة التواريخ در ماه رجب 908 آورده .