حاصل برهان اين است كه اگر تشكيك در ماهيّات متحقّق شود لازم آيد كه ماهيّت واحده مختلفة الصّدق باشد نسبت بافراد خود آن‌وقت خواهيم گفت كه آن ما به الاختلاف بنابراين فرض لازم است كه جزء ماهيّت باشد پس يا بايد آن ماهيّت با اين ما به الاختلاف متحقّق باشد در جميع افراد واين خلاف فرض است ، بجهت اينكه لازم آيد كه اختلافى در افراد بحسب ماهيّت نباشد واگر آن ما به الاختلاف داخل در ماهيّت بعضي افراد باشد دون بعض ، پس آن افراد افراد ماهيّت واحده نباشد هذا خلف . وهمچنين نسبت بذاتى چون‌كه مراد از ذاتي جزء ماهيّت است وكل مختلف مىشود باختلاف جزء پس اگر افراد مختلف باشند در جزء ماهيّت كه ذاتي عبارت از اوست ، لازم آيد كه افراد ماهيّت واحده نباشد أيضا . پس بحسب اين دليل بايد تشكيك در ماهيّات وذاتيّات آنها نباشد بلكه در عوارض آنها باشد . « وهو منقوض بالعارض وأيضا الاختلاف بالكمال والنّقصان بنفس « 1 » الماهيّة كالذراع والذّراعين « 2 » في المقدار لا يوجب تغاير الماهيّة . » تقرير نقض اين است كه آنچه در ماهيّت وذاتي وى گفته شد بعينه در عارض هم جارى است زيرا كه نسبت عارض بافراد خودش مثل نسبت ماهيّت وذاتىّ اوست نسبت بافراد وى . پس اگر اختلافى در افراد أو باشد بحسب ماهيّت آن عارض لازم آيد كه از ماهيّت واحده نباشند پس اگر اين برهان تمام باشد دلالت كند بر عدم تشكيك در ذاتيّات وعوارض كلّا نه اينكه دلالت كند بر نفى تشكيك در ذاتيّات دون عرضيّات . قال الشيخ صدر الدّين القونوى ( قدس اللّه سرّه ) في رسالته الهادية إذا اختلفت حقيقة بكونها في شيء أقوى أو اقدم أو اشدّ أو أولى فكلّ ذلك عند المحقق « 3 »

--> ( 1 ) خارج از متن + في نفس ( 2 ) ن . ل + من ( 3 ) خارج از متن + المتحققين ؟