يا نه يا قبل از درست ( 1 ) نشستن بواسطة تشهد يا راست ايستادن بواسطة قيام شك كند كه سجود كرده است يا نه واگر محل آن گذشته باشد يا شروع در واجب ( 2 ) ديگر كرده باشد بجاى آوردن آن لازم نيست وشك مذكور از معرض اعتبار ساقط است مثل آنكه در اثناى قراءت شك كند كه تكبير احرام را بجا آورده يا نه يا در اثناى سجود شك كند كه ركوع كرده يا نه يا در اثناى تشهد شك كند كه سجود كرده يا نه يا در وقت شروع در قيام شك كند كه سجود كرده يا نه اما در دو صورت آخر بعضي از مجتهدين برآنند كه سجود را بجا بايد آورد وبدان كه هر گاه فعلى از افعال مشكوك فيه را در محل تلافى كند وبعد از آن ظاهر شود كه آن را بجا آورده پس اگر آن فعل ركن است نماز باطل مىشود واگر ركن نيست نماز صحيح است واگر بعد از فوت محل تلافى كند نماز باطل است خواه آن فعل ركن باشد وخواه غير ركن بحث دويم در شك در عدد ركعات بدان كه شك در عدد ركعات نماز مغرب ونماز صبح موجب بطلان نماز است وهمچنين شك ميانه يك ركعت ودو ركعت هر چند در نماز چهار ركعتي باشد وهر گاه در نماز چهار ركعتي شك در ميانه عدد ركعات واقع شود مشهور از آن دوازده صورت است أول شك كردن ميانه دو وسه بعد از اتمام سجدتين واتمام آن به فارغ شدن از ذكر سجده آخر است اگر چه سر از سجده ( 3 ) بر نداشته باشد پس واجب است كه بنابر سه نهد ونماز را با تمام رساند وبعد از سلام دادن يك ركعت احتياط ايستاده بگذارد يا دو ركعت نشسته دويم شك كردن ميانه سه وچهار خواه سجدتين را با تمام رسانيده باشد وخواه نرسانيده باشد پس بنابر چهار نهد واحتياط به طريق سابق بجا آورد سيم شك كردن ميانه دو وچهار بعد از اكمال سجدتين پس بنابر چهار نهد ودو ركعت ايستاده به جهت احتياط بگذارد وشيخ ابن بابويه شك ميانه دو وچهار را باطل مىداند چهارم شك كردن ميانه دو وسه وچهار بعد از اكمال سجدتين پس بنا بر چهار نهد ودو ركعت احتياط ايستاده بگذارد ودو ركعت نشسته ومخير است در تقديم هر كدام كه خواهد وبعضي از مجتهدين ( 4 ) برآنند كه دو ركعت نشسته را مقدم بايد داشت پنجم شك كردن ميانه دو وپنج بعد از اكمال سجدتين ششم شك كردن ميانه سه وپنج بعد از ركوع اما اگر قبل از ركوع اين شك واقع شود آن ركعت را منهدم سازد يا شك أو ميانه دو وچهار افتد وحكم أو مذكور شد اما بر أو ده سجده سهو واجبست بواسطة

--> ( 1 ) بعد از درست نشستن وپيش از دخول در شهادتين سجده را بجاى آورد ونماز را اعاده نمايد . صدر دام ظله العالي . ( 2 ) واجب ديگر لازم نيست مستحب نيز چنين است بلى دخول در مقدمات مثل خم شدن وأمثال آن محل اشكال است پس ترك احتياط ننمايد صدر دام ظله العالي . ( 3 ) ولى ترك احتياط با تمام نماز واعاده آن ننمايد صدر دام ظله ( 4 ) عمل به فرمايش بعض از مجتهدين چون موافق با خبري است كه در اين مقام وارد شده است البتة ترك ننمايد ودو ركعت نشسته ديگر بعد از دو ركعت ايستاده نيز بجاى آورند انشاء الله تعالى صدر دام ظله .