كه شخصي به خواب رفته باشد يا بيهوشى ( 1 ) أو را دست داده باشد يا بول يا غايط يا باد از موضع معتاد بيرون آمده باشد يا زن استحاضة قليله داشته باشد چنان كه مذكور خواهد شد اما جائى كه غسل كافيست واحتياج به وضو نيست آن وقتي است كه آدمي جنب باشد كه چون غسل جنابت كند نماز مىتواند گذارد واحتياج به وضو نيست بلكه أكثر علما فرموده اند كه وضو ساختن با غسل جنابت حرام است واما جائى كه در نماز گذاردن هم وضو بايد ساخت وهم غسل بايد كرد آن وقتي است كه زن از حيض ( 2 ) پاك شده باشد يا از نفاس يا استحاضة كثيره يا متوسطه داشته باشد يا عضوى از اعضاى آدمي به عضوى از اعضاى ميت آدمي مىرسد به پنج شرط أول آنكه ميت سرد شده باشد دوم آنكه أو را غسل نداده باشند سيم آنكه شهيد نباشد . كه شهيد را غسل دادن جايز نيست واگر بدن كسى به بدن أو برسد بر آنكس نيز غسل واجب نمىشود چهارم آنكه دو عضوى كه به هم رسد حيوة داشته باشد مثل ناخن ومو واستخوان نباشد پنجم آنكه ميت در حال حيوة واجب القتل نشده باشد وخود را غسل ميت نداده باشد كه اگر واجب القتل شده باشد به حسب شرع بر أو واجبست كه خود را غسل ميت بدهد وچون أو را بكشند غسل دادن به أو لازم نيست واگر بدن كسى به بدن أو برسد بر آنكس نيز غسل واجب نمىشود اما جائى كه هم وضو بايد ساخت وهم تيمم بايد كرد تا نماز صحيح باشد آن وقتي است كه زن از حيض يا از نفاس پاك شده باشد يا استحاضة كثيره يا متوسطه داشته باشد يا شخص مس ميت كرده باشد وآنقدر آب يافت شود كه وضو را كافى باشد وبس پس در اين صورت تيمم بدل غسل بايد كرد وضو نيز بايد بجا آورد تا نماز صحيح باشد اما جائى كه هم غسل بايد كرد هم تيمم آن وقتي است كه يكى از آن جماعت آنقدر آب يابد كه غسل را كافى باشد پس در اين صورت غسل بايد كرد وتيمم بدل از وضو بايد كرد تا نماز صحيح باشد اما جائى كه به هيچ يك از وضو وغسل وتيمم احتياج نيست آن نماز ميت است كه احتياج به آنها ندارد بلكه جنب وزن حايض نماز ميت مىتواند گذارد فصل به آب غصبى وضو وغسل درست نيست وبه خاك غصبى نيز تيمم درست نيست ودر مكان غصبى نيز وضو وغسل وتيمم صحيح نيست وكفش غصبى نيز حكم مكان غصبى دارد پس در كفش غصبى وضو وتيمم باطل است هر چند زمين مباح باشد اما كفش غصبى در پا داشته باشد وبر آن كفش قرار نگرفته باشد يعنى سنگينى بدن بر آن نباشد وضو وتيمم در آن كفش صحيح است اگر چه نماز درست نيست اما

--> ( 1 ) بسم الله الرحمن الرحيم بلكه هر چه ازاله عقل نمايد از ديوانگى ومستى ونحو آن ملحق به بيهوشى است والله تعالى العالم صدر دام ظله العالي ( 2 ) به ملاحظه بعض اخبارى كه از معصومين اخيار عليهم السلام وارد شده كه غسل از وضو كافى است اگر بعد از پاك شدن از استحاضة وهمچنين بعد از باقي أغسال مذكوره خود را محدث به حدث أصغر نمايند ووضو بسازند ودر غسلهاى مستحبى وضو را پيش از آنها بگيرند رعايت احتياط ونهايت حرام را مراعى داشته‌اند انشاء الله تعالى والله العالم صدر دام ظله العالي