ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
87
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
دستور به پيوستن با كسى را مىدهد كه از أو بريده ، ونزديك شدن نسبت به كسى كه دورى گزيده ونيكى كردن نسبت به كسى كه به أو بدى كردهاند - با يكديگر تناقض مىداشت . ( 62494 - 62485 ) چهل ونهم : نبايد گسستن برادر دينىات از تو بر پيوستن تو با أو بچربد وقويتر باشد ، تا عبارت : الاحسان نيكى كردن ، وبه وسيلهء برحذر داشتن از نقيض آن به ضرورت اين كار در ضمن قياس مضمرى اشاره فرموده است كه صغراى آن يك قضيّهء شرطيّهء متّصله ودر حقيقت چنين است : زيرا تو اگر آن كار را نكنى بد كردن برادرت از نيكى كردن تو قويتر خواهد بود ، وتوضيح رابطه وپيوستگى اين دو عمل آن است كه براي بدى وشرارت موانع زيادى هست كه باعث پيشگيرى از آنست وبراي نيكى وانجام كار خير نيز انگيزههاى زيادى است كه محرّك آن است . حال اگر تو با همهء انگيزهها نيكى نكنى وبا همهء موانع بدى ، برادرت به تو بدى كند پس أو در بد كردنش از نيكى كردن تو قويتر است . كبراى مقدّر نيز چنين مىشود : هر كس اين طور باشد پس ناتوان ونكوهيده است . ( 62503 - 62495 ) پنجاهم : أو را از بزرگ جلوه دادن ستمى كه ستمگران در حق أو روا داشته وأو را خوار شمردهاند ، منع كرده است . به وسيلهء قياس مضمرى كه صغرايش اين جمله است : زيرا أو در حقيقت به زيان خود وسود تو شتافته است يعنى شتاب در ظلم به تو موجب زيان أو در آخرت است به دليل وعدهء كيفرى كه خداوند به ستمگران داده است ، وباعث سود تو در عالم آخرت است به دليل وعدهء پاداش در مقابل گرفتارى كه به صابران مرحمت كرده است . وكبراى مقدّر نيز چنين مىشود : وسزاوار نيست هر كه در مورد زيان خود وسود تو بكوشد ، تو عمل أو را در بارهء خود بزرگ وسنگين جلوه دهى . ( 62523 - 62504 ) پنجاه ويكم : أو را بر ضرورت مقابلهء نيكى به نيكى ونه كفران وبدى ، با اين عبارت آگاه ساخته است : پاداش كسى كه تو را خوشحال كرده آن نيست كه