ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

25

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

وسيلهء في ، به جمله ما اختلف النّاس فيه بر مىگردد . ( 60757 - 60723 ) مقصد سوم : اشاره به جالبترين مطلب در نظر آن حضرت است كه بايد فرزندش از وصيّت نامهء أو فرا گيرد وراهنمايى وى به كيفيّت فراگرفتن آن وآنچه را كه شايسته است پيش از شروع انجام دهد ، يعنى يارى خواستن وتوفيق جستن از خدا وديگر آدابى كه لازمهء كمال آمادگى براي بحث وگفتگو وآموختن است . از جملهء محبوبترين مطالب نزد آن بزرگوار ، تقوا وپروا از خدا است ، يعنى همان توشهء سفري كه وسيلهء رسيدن به خداست سپس اكتفا كردن بر آنچه خداوند بر أو واجب وفرض كرده است ، يعنى دقّت در ظاهر دلايل وجود خدا نه فرو رفتن در ژرفاى انديشه وغرق شدن در أمواج شبهات وچيزهايى كه أو مكلّف بدانها نشده است زيرا ، اين كار پيش گرفتن راهى است كه پيشينيان صالح ، از خويشاوندان أو - همچون حمزه ، جعفر ، عبّاس ، عبيدة بن حرث وديگر بني هاشم - بر آن راه رفته‌اند . ( 60784 - 60758 ) وعبارت : فانّهم تا جملهء لم يكلّفوا تشويق وواداشتن أو به در پيش گرفتن راه وروش نياكان صالح وبرحذر داشتن از تعمّق ودقّت بيش از اندازه است . در اينجا از قياس ضمير استفاده شده است كه صغراى آن همين جمله مذكور است وكبراى آن نيز چنين است : وهر كس كه اين طور باشد در عمل كردن بر طبق شناخت أو وخوددارى از آنچه كه تكليف ندارد شايستهء پيروى است . ( 60807 - 60785 ) عبارت : فان أبت تا آخر ، توضيحي است براي كيفيّتى كه سزاوار است پژوهندگان علوم عقلي بر آن منوال باشند ، ونيز اشاره است به اين نكته كه در صورت بسنده نكردن بر وظيفه‌اى كه خداوند تعيين كرده است ، مىبايست دقّت لازم در مورد آن اعمال گردد : يعنى بايد تلاش تو براي رسيدن بدانچه در پى تحصيل آنى از ويژگيهاى زير برخوردار باشد :