وچون زمان ظرف وقوع تمام اينهاست وزمان از عواملي است كه صلاح وفساد را مهيّا مىكند آن را گاهى به صلاح وزماني به فساد متّصف مىكند . 7 - آخرين فايده : اميدوارى براي بقاى آن حكومت زياد شده وبر عكس ، طمع دشمنان واميد آنان به نابودى وفساد حكومت ، به يأس ونوميدى مبدّل مىشود . زيانهاى ناشى از عدم رعايت حقوق متقابل از ناحيهء فرمانروا ومردم ( 51297 - 51233 ) فإذا غلبت . . . ، اين فرمايش امام ( ع ) اشاره به بسيارى از ناگواريهايى است كه در صورت مخالفت رعيّت با دستورهاى زمامدار وظلم واستبداد أو نسبت به مردم لازم مىآيد ، وآنها از اين قرارند : 1 - اختلاف آرا وعقايد كه از آن به عنوان اختلاف كلمه تعبير فرموده است ، زيرا اختلاف عقيدة علت اختلاف در كلمه وباعث پيدايش فرقه‌هاى گوناگون مىشود . 2 - علامتها ونشانه‌هاى جور وستم آشكار مىشود ، واين امرى روشن است چون با نبودن أسباب عدل ، فقدان عدل وظهور ظلم وستمگرى ضروري است . 3 - فساد وتباهى در دين زياد مىشود ، زيرا نظرات مردم با رأى پيشواى عادل كه جمع كنندهء آراء است هماهنگى ندارد وهر فردى به جانب خواستهء خود كه تباه كنندهء دين ومخالف با آن است ، مىرود . 4 - راه وروش آداب وسنتها ، از جانب زمامدار به واسطهء ستمگريهايش ، واز ناحيهء مردم ، به علّت بر هم خوردن نظام فكريشان ، متروك خواهد ماند . 5 - كارها بر پايهء هوسها وتمايلات نفساني انجام مىشود وعلت آن قبلا گذشت . 6 - تعطيل احكام شرع كه در اثر عمل بر طبق هوا وهوس واقع مىشود . 7 - « وكثرة علل النفوس » شارح براي « علل » دو معنى آورده است از اين قرار :