ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
81
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
( 51174 - 51151 ) بزرگترين حق : وأعظم ما افترض اللَّه . . . ، امام عليه السلام در اين فراز از سخنان خود حقوق متقابل والى ورعيت را از بزرگترين حقوق دانسته است ، زيرا : أكثر مصالح معاش ومعاد انسانها بر محور آن مىچرخد ، وسپس با جملهء فريضة فرضها اللَّه . . . على كلّ بر اهميت ووجوب آن تأكيد فرموده است . ( 51232 - 51175 ) ويژگيهاى حقوق متقابل والى ورعيت : فجعلها نظاما . . . عند العباد ، امام در اين قسمت از سخنان خود أموري را كه لازمهء حقوق متقابل والى بر رعيت وعكس آن است بيان فرموده : 1 - در صورتي كه هر يك از دو طرف وظيفهء خود را انجام دهند ، اين حقوق باعث الفت ومهربانيشان مىشود ، وما بارها در گذشته يادآور شدهايم كه بزرگترين هدف صاحب شريعت ايجاد الفت ومهربانى است ، وهدف از اجتماع مردم براي نماز كه شبانه روز پنج مرتبه در مساجد وهفتهاى يك بار در روز جمعه وسالى دوبار در دو عيد فطر وقربان بر پا مىشود نيز به وجود آوردن پيوند الفت ومهربانى در ميان افراد است ، واز طرفي عمل كردن به حق وعدالت وگرد آمدن براي پيروى از رهبر وزمامدار عادل ، خود از علل وموجبات انس والفت ودوستى ومحبت در راه خداست ، واين باعث مىشود كه مردم همانند يك تن شوند كه به مصالح خودآگاه وبه آن عمل مىكند ومفاسد خويش را مىشناسد واز آن دورى مىجويد . 2 - دومين فايده وويژگى حقوق متقابل زمامدار ورعيت آن است كه خداوند آن را مايهء عزت وسر بلندى دين ومسلمانان قرار داده است ، وروشن است كه هر گاه اجتماع ، سبب الفت ومحبت شود ، باعث بزرگى وقوّت ومغلوبيت دشمنان واعزاز واحترام دين نيز خواهد بود ، ودر اين مورد امام ( ع ) تأكيد فراوان دارد كه خير وصلاح رعيت وابسته به خير وصلاح فرمانرواست ، واين امرى است كه كليهء عقول آن را مىپذيرند وتمام انديشههاى حقيقت جو با