ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
49
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
اين دليل است كه هر گاه زمين بلرزد ، رويه وپهنهء زمين كه انسانها بر روى آن هستند در آب فرو رود ومقصود امام ( ع ) از فرو بردن زمين همين است ، بنا بر اين كوهها همان طور كه از لرزش زمين ممانعت مىكنند ، از اين كه زمين ساكنانش را فرو برد يا از جاى خود كنده شود نيز ممانعت مىكنند . فايدهء پنجم : سخن امام كه زمين پس از مرطوب بودن أطراف آن ، خشك شد داراى دو احتمال است : 1 - ممكن است اشاره به اين باشد كه أصل زمين از كف آب بوده است ، چنان كه قبلا بيان شد . 2 - احتمال ديگر اين كه حضرت با آن جمله به قسمتى از زمين نظر داشته كه در آب فرو رفته سپس آب از آن قسمت بالاى زمين به جاهاى پايينتر جارى شده وآن نقطه از آب خالى وبعد خشك شده ، اين نقاط ومواضع بسيار است ، كه قسمتى مسكونى وقسمتى غير مسكونى است . ( 50472 - 50460 ) فايدهء ششم : گفتار امام ( ع ) تمخضه الغمام الذّوارف اشاره به آن است كه دريا در اثر آمدن باران با شدت تكان خورده ، طوفانى ومضطرب مىشود ، واين اضطراب به واسطهء حركتي است كه باران در دريا ايجاد مىكند چون با شدت به دريا مىريزد وآن را به حركت در مىآورد ويا از آن جهت است كه باران همراه با باد است ودر نتيجة آن در دريا موج وطوفان به وجود مىآورد ، بيشترين بادهايى كه وسيلهء تحريك اقيانوس مىشود بادهاى جنوبي است كه تسلط كامل بر آن دارد ، واين امر را بارها خودم مشاهده كردهام . فايده هفتم : امام ( ع ) پس از آن كه آفريدههاى مادّى وتغييراتى را كه قدرت خداوندى در آنها ايجاد مىكند بر شمرده ، فرموده است : محققا در آن تغييرات براي أهل خشيت ، پند وعبرت است ، تا آنان را از راههاى مختلف