ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
12
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
ومنظور امام ( ع ) از منازل ترسآور وهولناك ، منزلگاههاى پس از مرگ از قبيل قبر وبقيّهء حالاتى است كه با درجات مختلف براي گناهكاران در آخرت وجود دارد ، وروشن است كه انسان ناگزير مىباشد كه به اين منزلها وارد شود ودر آنها تا زمان عبور توقف كند ، بويژه نفوسى كه داراى صفات زشت ودلبستگيهاى پست مادّى بودهاند ، چون توقف آنها در آن منزلگاهها طولانىتر وسختيهاى آنان در آن منزلها هولناكتر است . ( 49255 - 49242 ) واعلموا . . . . فيكم ، امام ( ع ) در اين عبارت بعضي از لوازم ( منيّة ) را كه براي مرگ استعاره شده است ، يعنى نگاه دائمي وغضبناك با گوشهء چشم را گرفته وآن را كناية از اين قرار داده است كه مرگ در كمين آنان مىباشد واز آنها صرف نظر نمىكند ودانيه « 1 » هم روايت شده يعنى نگاههاى مرگ به آنها نزديك است . ذكر چنگالها وفرو بردن آن ، كناية از بلاها ودردهاى هلاكتزايى است كه هنگام مرگ به انسان گنهكار مىرسد ووجه شبه در اين جا امرى است كه وقوع آن نزديك فرض شده كه فرا رسيدن مرگ است ونسبت فرو بردن چنگالهاى مرگ در روح آنان به سرعت وقوع مرگ تشبيه شده است ، وباء در بمخالبها به معناى الصاق وچسبيدن است وواو در جملهء وقد نشبت وجملهء وقد دهمتكم حاليّه است .
--> ( 1 ) در متن خطبه 195 صفحه 7 جلد چهارم شرح نهج البلاغهء ابن ميثم ( انتشارات دفتر تبليغات اسلامى ) دانيه آمده است واز شرح اين جمله در صفحه 8 پاراگراف آخر سطر دوّم كه مىگويد : وروى دانيه : اى قريبة منهم با توجه به سطر دوم همين صفحه ( شرح لغات ) كه دانيه را مجدّده معنى كرده است وتا آن جا كه من بررسى كردم دانيه به اين معنى استعمال نشده است ، ودائبه به معناى مجدّه وكوشا به كار رفته ، بايد در أصل نسخه دائبه باشد ، تا شارح در شرح خود به عنوان روايت ديگرى ، دانيه را ذكر نمايد ، با توجه به توضيحات ياد شده هم در شرح لغات اشتباه شده وهم در متن خطبه ولازم بود در متن خطبه دائبه مىآمد چنان كه در شرح مرحوم خويى جلد 13 در متن خطبه 195 صفحه 54 ، دائبه وبه معناى مجدّه - كوشا وجدّى ، آمده است ( مترجم )