ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
86
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
مناسبت شباهتى كه ميان اينها وآب است استعاره فرموده است . استعمال المودّة باللّسان يعنى : دوستى را بر زبان دارند اشاره به نفاق ودورويى مردم است كه به زبان اظهار مهر ومحبّت مىكنند ولى دلهايشان از همديگر دور وآكنده از دشمنى وحسد مىباشد ، در عبارت : التّشاجر بالقلوب ، واژه تشاجر ( نيزه زدن ) با دلها را به مناسبت شباهتى كه قلوب به نيزهها دارند استعاره فرموده است زيرا همان گونه كه با نيزه به دشمن حمله مىشود ، دلهاى برخى براي نابود كردن بعضي ديگر مصمّم مىشود ، وبا نسبتهاى ناروا به بدگويى وطعن ديگران مىپردازد ، واژه نسب نيز براي فسوق استعاره است ، ووجه مشابهت اين است كه فسق وفجور در آن زمان موجب همبستگى وهميارى ودوستى بوده ، چنان كه نسب وخويشاوندى چنين است ، وعفاف وپاكدامنى موجب تعجّب وشگفتى مىشود ، زيرا در ميان آنان كمياب ونادر است ، عبارت : لبس الإسلام لبس الفرو مقلوبا زيباترين ورساترين تشبيه است ، مشبّه به پوشيدن پوستين ووجه تشبيه وارونه بودن آن است توضيح مطلب اين است كه چون غرض اسلام تهذيب باطن است تا دل ، پاكيزه واز تعاليم آن بهرهمند شود وآثار وفوايد ايمان در آن حاصل گردد ، امّا منافقان اين هدف را دگرگون كرده وبدون اين كه اسلام را به دلهاى خود راه دهند تنها به زبان آن را به كار مىبرند ، لذا معامله اين منافقان با اسلام به وارونه پوشيدن پوستين تشبيه شده است . زيرا أصل در پوستين اين است كه راسته پوشيده شود تا حيواني كه پوستين لباس اوست از آن سود ببرد ، ليكن مردم آن را وارونه استعمال مىكنند وتوفيق از خداست .