ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
89
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
نعمتي را مانند بهشت نديدهام كه خواهان آن بخوابد ، ونه هيچ عذابي مانند دوزخ را ، كه فرارى از آن ، غفلت ورزد ! وباز آگاه باشيد ، هر كه را حق سود نرساند ؛ باطل به أو زيان مىرساند وهر كه را هدايت به راه راست نكشاند ، ضلالت به چاه گمراهيش اندازد . آگاه باشيد به شما فرمان كوچ دادهاند ، وبراي برگرفتن زاد وتوشه هدايتتان كردهاند . مردم ، دو چيز است ، كه من براي شما نسبت به آن دو امر ، سخت بيمناكم . « پيروى هواي نفس كردن وآرزوهاى دور ودراز داشتن . » بنا بر اين از دنيا ، زاد توشهء تقوا وعمل شايسته ، براي فرداى خود برداريد . » [ شرح ] ( 6916 - 6669 ) مرحوم سيد رضى ، پس از ذكر اين خطبهء شريفه آن را مورد ستايش قرار داده ، وچنين مىگويد : « تنها سخنى كه مىتواند انسانها را به زهد ، نسبت به دنيا وكار براي آخرت وأدار كند ، اين سخنان برجستهء امام ( ع ) است ؛ كه دلبستگى انسان را از آرزوهايش مىكند وجرقههاى پندپذيرى وتنفّر ( از گناه ) را در وجود أو روشن مىسازد » ؛ واز شگفتترين فرازهاى اين خطبه اين است : « آگاه باشيد كه امروز روز تمرين وفردا روز مسابقه است ، جايزهء برندگان ، بهشت وسرانجام بازندگان آتش جهنّم است . » در اين سخن گرانقدر - علاوة بر شكوه لفظ وعظمت معنا ودرست مجسّم كردن مطلب وتشبيههاى واقعي - رازي شگفت ومعنايى ظريف نهفته است ؛ آنجا كه مىفرمايد : والسّبقة الجنّة والغاية النّار ؛ امام ( ع ) در اين دو جمله ، راجع به نتيجهء مسابقه كه دو معناى مختلف دارد دو لفظ متفاوت آورده است وچنانكه در مورد بردن وپيروزى به جملهء : السبقة الجنّة تعبير فرموده ، در مورد باختن به : والسبقة النّار تعبير نكرده است ؛ زيرا معمولا سبقت گرفتن ، نسبت به أمور دوست داشتنى است ، واين ، صفت بهشت است ودر دوزخ وآتش آن اين معنا ، وجود ندارد واز آن به خدا پناه مىبريم ، بنا بر اين ، چنين تعبيرى درست نبوده است ، پس به اين علت امام ( ع ) مىفرمايد : والغاية النّار ؛ زيرا غاية كه به معناى مطلق پايان است چيزى است كه آدمي ناگريز به آن مىرسد . بنا بر اين ،