ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
72
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
گوشمالى دشمن وتنبيه دايمى آنهاست كجا ! « 3 » ( حال كه معناى واژههاى بكار رفته ، روشن شد ، شرح خطبه را آغاز مىكنيم ) ( 6149 - 6111 ) گفتار حضرت از : جملهء « امّا بعد » . . . تا « منع النصف » كه ، أول خطبهء مباركه است ، بيان مقصود آن بزرگوار ، از انگيزش أصحاب خود بر پيكار در راه خدا مىباشد ، كه توضيح وتذكرى است بر امر جهاد ، وبزرگداشت آن ، وبيان اشتباه آنان كه از رفتن به جهاد كوتاهى مىكنند . لحن كلام حضرت چنان است كه گويا قصد دارد شنوندگان را بر پيكار دشمنانشان بسيج كند ، بنا بر اين پيكار در راه خدا را به اوصافى مىستايد ، از آن جمله : اين كه - درى از درهاى بهشت به نام جهاد است . در توضيح وتشريح فرموده حضرت بايد گفت : گاهى مقصود از جهاد ، پيكار با دشمن ظاهري است ، چنان كه از ظاهر عبارت همين معنى استفاده مىشود . وگاه جهاد با دشمن نهاني ، يعنى نفس امّاره مورد نظر مىباشد ، هر كدام از اين دو نوع جهاد ، درى از درهاى بهشت است زيرا جهاد با نفس ، از جهاد با دشمن ظاهري حاصل مىشود ، چه اين كه ، لازمهء جهاد با دشمن ظاهري ، آمادگى نفساني است . بيان مطلب اين كه : شما بخوبى مىدانيد ، كه ملاقاة خداوند سبحان ، وباريابى به مشاهدهء حضرت حق ، نتيجهء آفرينش وثمرهء كوشش بندگان نيك خداوند است . واز طرفي ، به ضرورت ثابت شده ، كه پيكار در راه خدا ، يكى از عبادتهاى پنجگانهء آيين حضرت محمّد ( ص ) است ، ودر علم طريقت وسلوك به سوى خداوند ( عرفان ) نيز مسلّم شده است كه انجام عبادات شرعي ، جلوگيرى از سركشى نفس امّاره نفس مطمأنّه را موجب مىشود ويا آن را تهسيل مىكند .
--> ( 3 ) كناية از بزرگى كار وقدرت اندك آن صحابي است .