ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
18
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
مستمندان فرمان مىدهد تا شيرازهء كار از دو سوى محكم واستوار شود . حضرت علي ( ع ) ثروتمندان را از دو نظر بر توجّه به فقرا ومستمندان وترجيح بذل مال بر جمع وكنز آن تشويق فرمودهاند به ترتيب ذيل : 1 - اوّل آن كه اغنيا از فقرا ومستمندان بىنياز نيستند ، هر چند از لحاظ مالي ، بىنياز باشند . زيرا ثروتمند ، بداشتن مال ومنال ، از مددكار مستغنى نيست يارانى را مىطلبند كه ، با دست توانمندشان ، هجوم دشمنان را دفع كنند وبا زبان گويايشان جلو بدگويى عيبجويان را ببندند . روشن است كه حاجتمندترين افراد به داشتن يار ومددكار وپشتيبان ، ثروتمندترين افرادند . اين حقيقت را در بارهء پادشاهان وأمثال آنها ، صاحبان مال ومكنت ببينيد . سزاوارترين افراد ، كه هيچ كس از داشتن آنها وهمراهىشان بىنياز نيست ، فأميل ونزديكان انسانند ، زيرا اقربا وخويشان به لحاظ عاطفى از همه مهربانترند ، وبيش از هر كس مدافع وجانبدار شخص مىباشند . نزديكان ، در پريشانى خاطر وپراكندگى أحوال ، أو را مدد مىكنند واگر گرفتارى همچون فقر وبىچيزى ومانند آن به انسان ، روى آورد ، مهربانى وكمك مىكنند . البتّه ، قرابت وخويشاوندى ، اين شفقت ومهربانى را ايجاب مىكند . 2 - سبب دوّم ، توجّه دادن اغنيا وآگاه كردن آنان به فايدهء يكى از دو امر است : گردآورى مال ومنال يا در راه خدا انفاق كردن آن كدام برتر وبهتر است ؟ ( 5453 - 5440 ) سخن حضرت اين است ولسان الصّدق يجعله اللّه للمرء : « زبان راستگويى كه خداوند براي انسان قرار مىدهد . . . » منظور از « لسان الصدق » نام وآوازه وحسن شهرت در ميان مردم است ، كه نتيجة بذل مال وانفاق در راه خداست . اما فايدهء جمعآورى مال ونبخشيدن آن ، ميراث گذارى براي ديگران است . با توجّه به اين دو نتيجة ، فايده برترى بخشش ، بر جمعآورى وكنز آن روشن مىشود . أمير مؤمنان ( ع ) هر چند مردم را بدين دليل كه بذل مال موجب حسن شهرت