بحث اوّل - در بارهء سجع است وآن سه قسم مىباشد : 1 - سجع متوازى « 42 » - عبارت است از برابرى دو كلمه در تعداد حروف ويكى بودن حرف آخر آنها مانند قول علي ( ع ) كثرة الوفاق نفاق وكثرة الخلاف شقاق ، « موافقت بيش از حدّ نشانهء نفاق واختلاف بيش از حدّ سبب جدايى است » . ومانند سخن ديگر علي ( ع ) در بارهء أهل بصره : عهدكم شقاق ، ودينكم نفاق ، وماءكم زعاق ، « پيمان شما تفرقه ، ودين شما دورنگى وآب آشاميدنتان تلخ وشور است » . ميان وفاق ونفاق وشقاق ، در مثال اوّل وميان شقاق ونفاق وزعاق در مثال دوم سجع متوازى است . 2 - سجع مطرف - وآن عبارت است از دو كلمه كه در تعداد حروف مختلف ولى در حرف آخر يكسان باشند . مانند سخن معصوم ( ع ) : لاحم صدوع انفراجها ولائم بينها وبين أزواجها ، « به هم آورد شكافهاى باز آسمان را وقسمتهاى آن را به هم سازگار ساخت » . شاهد در كلمات لاحم ولائم وانفراج وأزواج است . 3 - سجع متوازن - وآن عبارت از اين است كه در تعداد حروف برابر ودر حرف آخر مشترك نباشند . مانند قول علي ( ع ) : الحمد للّه غير مفقود الانعام ولا مكافؤ الافضال ، « شكر پروردگارى را كه نعمتهايش پايان پذير نيست وهيچ چيز با بخششهاى أو برابرى نمىكند » ، شاهد بر سر انعام وافضال است . سجع دشوار با دو خصوصيّت شناخته مىشود : 1 - اين كه حرف آخر كلمه در سجع براي رعايت قافيه ونه براي تكميل معنى است . 2 - معناى اصلى كلمه به خاطر قافيه سازى رها مىشود .

--> ( 42 ) سجع در لغت به معنى آواز كبوتر ودر اصطلاح به معناى هماهنگ بودن آخر جملات در نثر است .