ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

81

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

در آخر مصراع دوّم واقع شده باشد ، مانند گفتهء أبى تمّام : ولم يحفظ مضاع المجدشى * من الأشياء كالمال المضاع « 30 » شاهد بر سر دو كلمهء مضاع در مصرع اوّل ودوّم است كه هم در صورت وهم در معنى يكى هستند . 6 - از نظر صورت متّحد ولى از نظر معنى مختلف باشند مانند بعضي كه گفته‌اند : لا كان انسان يتمّ صائدا * صيد المها فاصطاده انسانها « 31 » شاهد در دو كلمهء انسان كه در مصراع اوّل به معناى انسان ودر مصراع دوّم به معناى مردمك چشم است . 7 - دو لفظ از نظر معنى متّحد ولى از نظر صورت مختلف باشند مانند شعر امرئ القيس : إذ المرء لم يخزن عليه لسانه * فليس على شيء سواه بخزّان « 32 » 8 - دو لفظ در آخر مصرع أول وآخر مصرع دوم قرار داشته واز نظر صورت ومعنى متحد باشند مثل شعر أبى تمام ومن كان بالبيض الكواعب مغرما * فما زلت بالبيض الغواضب مغرما « 33 » 9 - مانند مورد قبل جز اين كه در صورت ودر معنى مختلف است مانند شعر حريرى : فمشعوف بآيات المثاني * ومفتون برنّات المثاني « 34 »

--> ( 30 ) آن كه عظمت وبزرگوارى را تباه كرد در حقيقت هيچ چيز را حفظ نكرد مانند مال تباه شده . ( 31 ) كسى نيست كه به شكار گاو وحشى بپردازد مگر اين كه خود گرفتار چشمان سياه آن شود . ( 32 ) اگر انسان اختيار زبانش را نداشته باشد اختيار هيچ چيزش را نخواهد داشت . ( 33 ) هر كسى به دختران سفيد نو رسيده حرص مىورزد ، ولى من هميشه در به كار بردن شمشيرهاى برنده حريصم . ( 34 ) بعضي به شنيدن آيات قرآن خوشحالند وبعضي دلباختهء ساز وآوازند .