ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

595

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

[ شرح ] ( 4164 - 4097 ) سيّد رضى در بارهء كلام امام ( ع ) مىگويد : اين كلام مختصر مواردى از نيكويى سخن را داراست كه تحسين تعريف كنندگان از روى فهم به پايهء آن نمىرسد وبهره شگفتى از اين كلام بيشتر از بهرهء خودپسندى است ودر عين حال داراى ويژگيهايى از فصاحت است كه تاكنون بر هيچ زبانى جارى نشده است وهيچ انساني بر عمق آن اطلاع نيافته . كسى كه از دانش فصاحت بهره‌اى ندارد آنچه ما در بارهء اين كلام گفتيم درك نمىكند ، مگر داراى ذوق سرشار باشد ، ودر هر صورت جز دانشمندان بلندى اين سخن را درك نمىكنند . امام ( ع ) در اين قسمت از خطبه عبرت گرفتن را براي رعايت تقوا لازم دانسته وبه صورت قضيّهء شرطيّه متّصله توجّه داده است كه عبرت گرفتن وسيلهء رسيدن به تقواست . صورت قضية شرطيّه متّصله چنين است : هر كس از پيشامدهاى ناگوار عبرت بگيرد تقوا أو را از افتادن در شبهات باز مىدارد چگونگى ارتباط بين عبرت گرفتن وتقوا به اين صورت است : هر كس كه در توجّه به حقايق ، عقل راهنمايش باشد ونور بصيرت أو را بر مشاهدهء آفات دنيا آماده سازد واز دگرگونى حالات عبرتها به دست آورد واز كساني كه همّت خود را به دنيا منحصر كرده ودنيا را جاى هميشگى خود دانسته‌اند پند گيرد ، خواهد ديد كه همهء أمور دنيا باطل وسايه‌هايى زوال پذيرند . بنا بر اين خداوند ترس وتقواى خود را در دل چنين شخصي مىافكند واين ترس از خدا أو را از افكننده خود در أمور باطل وبىدوام باز مىدارد ونور حق بر لوح نفسش به خاطر همين پند گرفتن مىتابد . بنا بر اين لازمهء تقوا به دور ماندن از شبهات است . امام ( ع ) با لفظ شبهات اشاره فرموده است به أمور دنيوي باطل وبىدوام كه حق وثابت وبادوام تصوّر مىشوند وقوّهء خيال أمور باطل را به حق مشتبه مىسازد وبه همين دليل شبهات را شبهات ناميده‌اند .